दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

१८ .दत्तकमीमांसा ।
विधिरिति । किञ्च पिण्डोदकादिविधिः पुत्रकर्तृको न च कर्तुः-
प्रतिनिधिः । अथापि क्रियाकर्तृत्वांशे प्रतिनिधिर्न फलभोगांशे,
यथा सत्रे सप्तदशानामन्यतमस्य मृतस्य क्रियाकर्तृत्वांशे प्रतिनिधि-
स्तथात्रापीति वाच्यम् । तदपि न, वैषम्यात् । सत्रे ह्यारब्धक्रियस्य
प्रतिनिधिः । प्रकृते त्वाद्यन्त्याकृतः क्रियारम्भस्यैवासम्भवात् कथं प्रति-
निधिसम्भवः न च प्रतिनिधिना क्रियारम्भो न्यायवित्सम्मतः ।
दकादिकर्मणि यदपुत्रं प्रति पुत्रप्रतिनिधिविधानं तदन्याय्यमिति
विरोध इति भावः । नन्वगत्या अन्यकर्तृकक्रियायामपि अन्यं प्रति
प्रतिनिधिविधानमङ्गीकर्त्तव्यमित्येतद्दृष्टान्तरमाह किञ्चेति । 'कर्तुः'
क्रियाकर्त्तुः, 'प्रतिनिधिः' प्रतिनिधित्वं, धर्मधर्मिणोरभेदात् । तथाच
क्रियाकर्त्तवैक्येन सौसादृश्याभावात् प्रतिनि