दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

दत्तकचन्द्रिका। ३१
बौधायन । औरस 'पुत्रिकापुत्र' क्षेत्रज दत्तकृत्रिमौ ।
गूढश्चैवापविद्धश्च रिक्थभाज प्रचक्षते॥ कानीनश्च सहोढश्च
क्रीत पौनर्भव तथा । तथा। स्वयन्दत्त निषादश्च गोत्रभाज
प्रचक्षते ॥ एतच्च कानीनादीनां गोत्रमात्रभागित्वकथन मोरसा-
दीनां मध्ये कस्यापि सम्भवेऽ शहरणप्रतिषेधार्थम् । सहोढदत्तक
क्रीतस्वयमुपागतापविद्धशौद्रानभिधाय औरसादीन् परामृश्य
पुनर्वसिष्ठ । यस्य तु सर्वेषां वर्णानां न कश्चिद्दायादः स्यादेते
तस्य भागं हरेयु ॥
औरसपुत्रिकापुत्रक्षेत्रजकानीनगूढोत्पन्नापविद्धसहोढपौनर्भ
वदत्तकस्वयमुपागतकृतकक्रीतानभिधाय देवल । एते द्वादश
पुत्रास्तु सन्तानार्थमुदाहृताः । आत्मजा परजाश्चैव लब्धा याह-
च्छिकास्तथा ॥ तेषा षड् बन्धुदायादा पूर्वेऽन्ये पितुरेव षट् ।
विशेषश्चापि पुत्राणामानुपूर्व्या विधीयते ॥ सर्वे ह्यनौरसस्यैते
पुत्रा दायहरा स्मृता । औरसे पुनरुत्पन्ने तेषु ज्यैष्ठं न विद्यते ॥
'तेषां सवर्णा ये पुत्रास्ते तृतीयांशभागिन । हीनास्तमुपजीवेयु
र्ग्रासाच्छादनसम्भृता ।
कात्यायन । उत्पन्ने त्वौरसे पुत्रे तृतीयांशहरा स्मृता ।
सवर्णा असवर्णास्तु ग्रासाच्छादनभागिन ॥ चतुर्थांशहरा स्मृता
इति द्वितीयचरणे क्वचित् पाठ ॥ वसिष्ठ । तस्मिं श्चेत् प्रति
गृहीते औरस उत्पद्यते स चतुर्थभागभागी यदि नाभ्युदयिकेषु
प्रयुक्तं स्यात् । स प्रतिग्रहीतपुत्र नाभ्युदयिकेषु यज्ञादिषु यदि