दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

२६ दत्तकचन्द्रिका।
तत्प्रतिग्रहीत्रा तत्पितॄणां त्रयाणां मध्ये द्वाभ्याञ्च सह कुर्य्युः।
एवञ्च दत्तकस्य पौत्रा दत्तकप्रतिग्रहीतॄभ्यां गृहीतुः पितॄणां
त्रयाणां मध्ये एकेन गृहीतुः पित्रेति यावत्तेन च समं सह तत्-
स्वपितृसपिण्डनं कुर्य्युः। चतुर्थपुरुषे च्छेदमिति। यो यदा यत्
सपिण्डीकरोति स तत्पित्रादिभिस्त्रिभिरेव करोतीति चतुर्थे
विरामः सिद्ध एवेति तदारम्भः सिद्धे सत्यारम्भो नियमाय
इति न्यायेन लेपिनां लेपनिरासेन सापिण्ड्यव्यवच्छेदार्थः।
तदेवाह तस्मादेपेति। एषा सपिण्डता। तथाच लेपभाजश्चतु-
र्थाद्याः पित्राद्याः पिण्डभागिनः। पिण्डदः सप्तमस्तेषां सापिण्ड्यं
धाप्तपौरुषमिति मत्स्यपुराणोक्तसाप्तपौरुषसापिण्ड्यस्य सामान्य-
स्थान्येन विशेषेण बाध एव।
अतएव हारीतेन। लेपिनस्त्रीन् बाचक्षाणः आसप्तमादि-
त्येके इति पक्षान्तरमुपन्यस्तं सङ्गच्छते। तदेव संगृह्यान्येनोक्तम्।
दत्तकानान्तु पुत्राणां सापिण्ड्यं स्यात्त्रिपौरुषम्। जनकस्य
कुले तद्वद्ग्रहीतुुरिति धारणेति। यदिदमुभयत्र त्रिपुरुष-
सापिण्ड्याभिधानं तत् द्व्यामुष्यायणाभिप्रायेण तस्य त्रिकद्वयेन
सपिण्डनाभिधानात्। शूद्धदत्तकस्य तु गोत्ररिक्थे जनयितुर्न
हरेत्कृत्रिमः सुतः। गोत्ररिक्थानुगः पिण्डो व्यपैति ददतः स्वधेति
प्रागुक्तमनुवचने पिण्डनिवृत्तिदर्शनात् प्रतिग्रहीतृकुल एव सापि-
ण्ड्यमिति।
यत्तु वृद्धगौतमीयम्। सगोत्रेषु कृता ये स्युर्ईक्रीतादयः