दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)
Dattaka Mimansa of Nanda Pandita on Hindu Adoption Law
नन्दपण्डित (अनुवादक: जे. सी. सी. सदरलैण्ड) द्वारा
पृष्ठ 141, कुल 191 में से
संदर्भ में पढ़ें१४ दत्तकचन्द्रिका।
निवृत्तिश्च भवतीत्युच्यते। तथा च गोत्रादिनिवृत्तेरेव दर्शनात्
संस्कुर्यात् स्वसुतान् पितेति स्मरणात् ग्रहणानन्तरसम्भाव्यमाना
एव दत्तकस्य संस्कारा प्रतिग्रहीत्रा कार्य्या न पुनर्जन्मकेन कृत
पूर्व्वा अपि निवर्त्तनीया। एवमेन शम जाति बीजगर्भसमुद्भव
मिति। चित्र कर्म यथानैकैरङ्गैरुन्मील्यते शनैः। ब्राह्मण्यमपि
तद्वत् स्यात् संस्कारैर्विधिपूर्ब्बकैरिति वचनबोधितस्य तत्तत्क्रियातो
बीजादिदोषनाशस्य ब्राह्मण्याधानस्य च जातत्वेन तदावृत्तौ प्रमा
णाभावात्। अन्यथा अष्टौ संस्कारकर्म्माणि गर्भाधानमिव स्वयम्।
पिता कुर्य्यात्तदन्यो वा तस्याभावेऽपि तत्क्रमादित्यनेन पुंसवन
सीमन्तोन्नयनयोरपि करणापत्तेः। तच्चायुक्तमसाम्प्रदायिक
त्वात्। किञ्च ग्रहणानन्तरमेव पितृत्वेन संस्काराधिकारात् तत्
पूर्व्वभाविषु संस्कारेषु प्रतिग्रहीतुरनधिकार एवायाति काला-
प्राह गोत्रादिनिवृत्तेरेवेति। ग्रहणानन्तरमिति। —तथाच ग्रह
णानन्तर तस्य पुत्रत्वादित्यभिप्रायः। अत्र हेतु प्रदर्शयति एवमेन
इति। —एव उक्तप्रकारगर्भाधानादिभि 'एन पापं 'बीजगर्भसमुद्भव'
शुक्रशोणितसम्बन्ध गात्रव्याधिसङ्क्रान्तिनिमित्त, 'शम नाशं याती
त्यर्थः। अष्टाविति। — अष्टौ संस्कारकर्म्माणि। गर्भाधानमृतौ पुंस
सवन स्पन्दनात् पुरा। षष्ठेऽष्टमे वा सीमन्त प्रसवे जातकर्म च।
अह्न्येकादशे नाम चतुर्थे मासि निष्क्रम। षष्ठेऽन्नप्राशन मासि चूडा
कार्य्या यथाकुलमिति याज्ञवल्क्योक्तानि इत्यर्थः। 'तत्क्रमात्'
संस्कार्य्यक्रमात्। तथाच पितृभिन्नेन सस्कारकरणे सस्कार्य्यपित्रा
दीना मातामहादीनाञ्च देवतात्वमिति भावः। तत्पूर्व्वेति। —ग्रहणात्