दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

नार्थम्। बर्हिः कुशमयञ्चैव पालाशं चेध्ममेव च। एतानाहृत्य
बन्धूंश्च ज्ञातीनाहूय यत्नतः॥ बन्धूनन्नेन सम्भोज्य ब्राह्मणांश्च
विशेषतः। अग्न्याधानादिकं तत्र कृत्वाज्येोत्पवनान्तकम्॥ दातुः
समक्षं गत्वा च पुत्रं देहीति याचयेत्। दाने समर्थो दातास्मै
यो यज्ञेनेति पञ्चभिः॥ दद्यादिति शेषः। 'बन्धून्' आत्ममातृपितृ-
बन्धून्। 'ज्ञातीन्' सपिण्डान्। तदाह्वानं दृष्टार्थम्। बन्धूनाहू-
तान्। ब्राह्मणांश्च पूर्व्वदृष्टान्। चकारात् चाहूतान् ज्ञातींश्च
सम्भोज्येत्यर्थः। तथा दैवस्यत्वेति मन्त्रेण हस्ताभ्यां परिगृह्य च।
अङ्गादङ्गेत्यृचं जप्त्वा आघ्राय शिशोर्मूर्द्धनि। वस्त्रादिभिरलङ्कृत्य
पुत्रच्छायावहं सुतम्॥ 'पुत्रच्छाया' पुत्रसादृश्यं नियोगादिना
स्वयमुत्पादनयोग्यत्वमिति यावत्। तथा—नृत्यगीतैश्च वाद्यैश्च
स्वस्तिशब्दैश्च संयुक्तम्। गृहमध्ये तमाधाय चरुं कृत्वा विधानतः॥
यस्त्वाद्धृदेत्यृचा चैव तुभ्यमग्नेत्यृचैकया। सोमो दददित्येताभिः
प्रत्यृचं पञ्चभिश्चेति॥
व्यर्थव्यवसायेनाप्रष्टव्यः सन्देहाभावात्प्रतिपत्तिरिति सूत्रं कृतम्।
यस्यार्थः। सन्देहस्य कपिञ्जलानालभतेत्येतद्रूपस्य वेदस्य यथा-
ऽप्रामाण्यापत्तिः अनुष्ठानलक्षणाप्रामाण्यापत्तिरित्यर्थः। यद्वा पक्षा-
न्तरम्। प्रथमोपस्थितेस्तत्त्वादिति। त्रित्वस्य प्रथमोपस्थितत्वात्
त्रित्वमिति कपिञ्जलानालभतेति वेदबोध्यमिति। 'कपिञ्जलो' जल-
चरपक्षिविशेषः। दाने समर्थ इति।—दानसामर्थ्यं बहुपुत्रत्वादिक-
मित्यर्थः। दृष्टार्थमिति। येन तदाह्वानं विना न व्यवहारसिद्धि-
रिति भावः। चकारादिति। ब्राह्मणांश्च विशेषत इति वचनप्रक्रान्तं