सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

Dattaka Mimansa of Nanda Pandita on Hindu Adoption Law

नन्दपण्डित (अनुवादक: जे. सी. सी. सदरलैण्ड) द्वारा

DevanagariHindipublished191 पृष्ठ

पृष्ठ 137, कुल 191 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 137

१० दत्तकचन्द्रिका।
पुत्रस्यापि पुत्रदाने अपरपुत्रनाशे वंशविच्छेदमाशङ्क्याह बहुपुत्रे-
ण्येति। स्त्रियास्तु जीवति भर्त्तरि तदनुमतौ प्रोषिते मृते वा तद-
नुज्ञां विनापि। यथा वशिष्ठः। न स्त्री पुत्रं दद्यात् प्रतिगृह्णी-
याद्वा अन्यत्रानुज्ञानाद्भर्त्तुरिति। अनुमतिश्च अप्रतिषेधेऽपि भवति
अप्रतिषिद्धं परमतमनुमतं भवतीति न्यायात्। निरपेक्षदानमाह
याज्ञवल्क्यः। दद्यान्माता पिता वा यं स पुत्रो दत्तको भवेत्।
तथा। मातापितृभ्यामुत्सृष्टस्तयोरन्यतरेण वेति।
अथ पुत्रपरिग्रहविधिमाह शौनकः। शौनकोऽहं प्रवक्ष्यामि
पुत्रसंग्रहमुत्तमम्। अपुत्रो मृतपुत्रो वा पुत्रार्थं समुपोष्य च।
'संग्रहं' संग्रहणविधिम्। 'उपोष्य' ग्रहणात् पूर्व्वदिने कृतोपवासः।
" वृद्धगोतमः। वाससी कुण्डले दत्त्वा उष्णीषञ्चाङ्गुलीयकम्।
घाचार्य्यं धर्मसंयुक्तं वैष्णवं वेदपारगम्। मधुपर्केण सम्पूज्य राजा-
नञ्च द्विजान् गुरून्॥ राज्ञो विप्रकृष्टत्वे ग्रामस्वामिनम्, बन्धू-
नाहूय सर्व्वांस्त ग्रामस्वामिनमेव चेति स्मरणात्। द्विजानिति
बहुवयं त्रित्वपर्य्यवसितं कपिञ्जलन्यायात्। द्विजानां पूजनं चात्र-
रविप्रतिषेधेति ग्रन्थकृतामाशयः। निरपेक्षदानमिति।—भर्त्तुः
पत्न्यनुमतिनिरपेक्षं पत्न्या अपि भर्त्तनुमतिनिरपेक्षं दानमित्यर्थः।
संगृहमिति। संगृह्यते अनेनेति व्युत्पत्तेरिति भावः। विप्र-
कृष्टत्व इति।—विप्रकर्षो द्विविधः गत्या देशेन च। कपिञ्जल न्याया-
दिति।—कपिञ्जानालभतेति श्रुतिः। तत्र कपिञ्जलगतं बहुत्वं
बोधितं बहुत्वस्य विधेयविशेषणत्वात् यत्राहितत्रयगतरूपस्य विधेय-
तया शाखान्तरेण बहुत्वस्याप्राप्तत्वात् त्रित्वमारभ्य परार्द्धमिति चेन्न