दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

६ दत्तकचन्द्रिका।
स रिक्थभाक्। तदभावे विजातीयो वंशमात्रकरः सुतः
ग्रासाच्छादनमात्रन्तु स लभेत तदृक्थिन इति। वस्तुतस्तु मनुवचने
सदृशपदस्य सजातीयार्थकतैव युक्ता, परत्र तादृग्दत्तकस्य विभाग-
दर्शनात् असवर्णस्य च विभागासम्भवात्। दौहित्रो भागिनेयश्चेति
दौहित्रभागिनेयनिषेधः शूद्रातिरिक्तविषयः।
तथाच शौनकः। क्षत्रियाणां सजातौ च गुरुगोत्रसमेऽपि
वा। वैश्यानां वैश्यजातिषु शूद्राणां शूद्रजातिषु। सर्वेषामेव
वर्णानां जातिष्वेव न चान्यतः। दौहित्रो भागिनेयश्च शूद्रैस्तु
क्रियते सुतः। ब्राह्मणादित्रये नास्ति भागिनेयः सुतः क्वचित्।
गुरुगोत्रसमेऽपि वेति क्षत्रियाणां प्रातिस्विकगोत्राभावात् गुरु-
गोत्रनिर्देशः पौरोहित्यान् राजन्यविशां प्रवृणीतेति सूत्रेण तस्य
पुरोहितगोत्रभागित्वोक्तेः। जातिष्वेव न चान्यत इति नियमः
सजातीयसम्भवे विजातीयनिषेधार्थः, अन्यथा प्रागुक्तकात्यायन-
विरोधः स्यात्।
तत्रापि सन्निहितसपिण्डेषु सति भ्रातृसुते स एव पुत्रीकार्य्य
इत्याह मनुः। सर्वेषामेकजातानामेकश्चेत् पुत्रवान् भवेत्। सर्वे
ते तेन पुत्रेण पुत्रिणो मनुरब्रवीत्।
इति। असवर्णस्य चेति।—विभागासम्भवादिति।—असवर्णस्तु ग्रासा-
च्छादनभागिन इति वचने ग्रासाच्छादनविधानेन भागस्य निषेधां-
दिति भावः। अन्यथेति।—असवर्णस्तु ग्रासाच्छादनभागिनः इति
कात्यायनवचनविरोध इत्यर्थः। इदमुपलक्षणं सजातीयः सुतः ग्रासा-