दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

५० श्रीदासबोध. [ दशक
आणि गोंवर । उठलें कपाळ लागला ज्वर । पोटशूळ निरंतर । वायगोळा
॥ २६ ॥ लागलीं भूतें जाहली झडपणी । जळींच्या¹ मेसको मायरौणी ।
मुंज्या झोटिंग करणी । म्हसोबाची ॥ २७ ॥ वेताळ खंकाळें² लागला ।
ब्रम्हग्रह³ संचरला । नेणों चेडा वोलांडिला । कांहीं कळेना ॥ २८ ॥ एक
म्हणती बीरदेव । एक म्हणती खंडेराव । एक म्हणती सर्व वार्वे⁴ । हा ब्रह्म-
संबंध ॥ २९ ॥ एक म्हणती कोणीं केलें । अंगीं दैवत घातलें । एक म्हणती
चुकलें । सटवाईचें ॥ ३० ॥ एक म्हणती कर्मभोग । अंगीं जडले नाना
रोग । वैद्य पंचाक्षरी चांग⁵ । बोलावूनि आणिले ॥ ३१ ॥ एक म्हणती हा
वांचेना । एक म्हणती हा मरेना । भोग भोगितो यातना । पापास्तव ॥
३२ ॥ गर्भदुःख विसरला । तो त्रिविधतापें पोळला । प्राणी बहुत कष्टी
जाहला । संसारदुःखें ॥ ३३ ॥ इतकेंहि चुकोनि वांचला । तरी मारमा-
रोनि शाहणा केला । लौकिकीं नेटका झाला । नांव राखे ऐसा ॥ ३४ ॥
पुढें मायबापीं लोभास्तव । संभ्रमें मांडिला विवाह । दाऊनियां सकळ वै-
भव । नोवरी पाहिली ॥ ३५ ॥ वऱ्हाडी वैभव दाटलें । देखोनि परम सुख
वाटलें । मन हें रंगोनि गेलें । सासुरवाडीकडे ॥ ३६ ॥ मायबापीं भलतैसें
असावें । परी सासुरवाडीकडे नेटकें जावें । द्रव्य नसेल तरी घ्यावें । ऋण
कळांतरें⁶ ॥ ३७ ॥ अंतरभाव ते सासुरवाडी । मायबापें राहिलीं बापुडीं ।
होताति सर्वस्वें कुडकुंडीं⁷ । तितुकेंचि कार्य त्यांचें ॥ ३८ ॥ नोवरी आलिया
घरा । अति हृष्यास वाटे बरा । म्हणे मजसारिखा दुसरा । कोणीच नाहीं
॥ ३९ ॥ माय बाप बंधु बहिणी । नोवरी न देखतां वाटती कांणी⁸ । अत्यं-
त लोधलां⁹ पापी प्राणी । अविद्यानें¹⁰ भुलविला ॥ ४० ॥ संभोग नसतां इ-
तुका प्रेमा । योग झालिया उल्ंघी सीमा । प्रीति वाढविती कामा- । करितां
प्राणी गुंतला ॥ ४१ ॥ जरी न देखे क्षण एक डोळां । तरी जीव होय उता-
वळा । प्रीतिपात्र अंतरकळा । होऊनि गेली ॥ ४२ ॥ कोंवळे कोंवळे शब्द
मंजुळ । मर्यादा लज्जा मुखकमळ । वक्त्रावलोकनें केवळ । मन ज्याचें मैं-
दौवें¹¹ ॥ ४३ ॥ कळवळा येतां सांवरवेना । शरीरविकलता आवरेना । अन्यत्र
१. जळदेवता. २. उग्र. ३. ब्रह्मराक्षस. ४. व्यर्थ. ५. चांगले. ६. व्याजानें.
७. निकामी. ८. कंटाळवाणीं. ९. लुब्ध झाला. १०. अज्ञानानें. ११. गुंग होतें.