दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

४८ श्रीदासबोध. [ दशक
तथापि सुकृतेंकरूनी । मार्ग सांपडला योनी । तरी अडकला जाऊनी ।
कंठीं स्कंधीं मागुता ॥ ४४ ॥ तये संकुचित पंथीं । बळेंचि ओढूनि का-
ढिती । तेणें गुणें प्राण जाती । बाळकाचे ॥ ४५ ॥ बाळकाचा जातां प्राण ।
अंतीं होय विस्मरण । तेणें पूर्वील स्मरण । विसरोनि गेला ॥ ४६ ॥ गर्भीं
म्हणे सोहं सोहं । बाहेर पडतां म्हणे कोहं । ऐसा कष्टी जाहला बहु ।
गर्भवासीं ॥ ४७ ॥ दुःखा परवडौ होता जाहला । थोर कष्टीं बाहेर
आला । सर्वैचि कष्ट विसरला । गर्भवासाचे ॥ ४८ ॥ शून्याकार जाहली
वृत्ती । कांहीं आठवेना चित्तीं । अज्ञानें पडली भ्रांती । तेणें सुखचि मा-
निलें ॥ ४९ ॥ देह विकार पावलें । सुखदुःखें झेंळंबलें । असो ऐसें गुंडा-
ळलें । मायाजाळीं ॥ ५० ॥ ऐसें दुःख गर्भवासीं । होतें प्राणिमात्रासी ।
म्हणोनियां भगवंतासी । शरण जावें ॥ ५१ ॥ जो भगवंताचा भक्त । तो
जन्मापासून मुक्त । ज्ञानबळें विरक्त । सर्वकाळ ॥ ५२ ॥ ऐशा गर्भवासीं
विपत्ती । निरूपिल्या यथामती । सावध होऊनियां श्रोतीं । पुढें अवधान
द्यावें ॥ ५३ ॥ इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे तृतीयदशके जन्मदुःख-
निरूपणं नाम प्रथमः समासः ॥ १ ॥
प्रथमसंबंध.
श्रीगणेशाय नमः ॥ संसार हाचि दुःखमूळ । लागती दुःखाचे इंगळ ॥
मागां बोलिली तळमळ । गर्भवासाची ॥ १ ॥ गर्भवासी दुःख झालें । तें
बाळक विसरलें । पुढें वाढों लागलें । दिवसेंदिवस ॥ २ ॥ बाळपणीं त्व-
चा कोंवळी । दुःख होतांचि तळमळी । वाचा नाहीं तये काळीं । दुःख
सांगावया ॥ ३ ॥ देहास कांहीं दुःख झालें । अथवा क्षुधेनें पीडिलें । तरी
तें परम आक्रंदलें । परी अंतर नेणवे ॥ ४ ॥ माता कुरवाळी वरिवरी ।
परी जे पीडा जाहली अंतरीं । ते मायेसि न कळे अभ्यंतरीं । दुःख होय
बाळकांसी ॥ ५ ॥ मागुतें मागुतें रँफुंदे रडे । माता बुर्जावी घेऊनि कडे ।
व्यथा नेणती बापुडें । तळमळी जीवीं ॥ ६ ॥ नाना व्याधींचे उमाळे ।
१. तो मी, तो मी. २. कोण मी, कोण मी. ३. व्याप्त. ४. त्रासलें. ५. चा-
मडी. ६. ओरडतें. ७. हुंदके देई. ८. समजावी. ९. रोगांचे.