दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

जो आपणाचि कष्टत गेला । तोचि भला ॥ १६॥ अवघ्यांस अवघेंच कळलें ।
तेव्हां तें रितें पडलें । या कारणें ऐसें घडलें । न पाहिजे कीं ॥ १७॥ मुख्य
सूत्र हातीं घ्यावें । करणें तें लोकांकरवीं करवावें । कित्येक खल्लक उगवावे ।
राजकारणामध्यें ॥ १८॥ बोलके पहिलवान कळकटे । तयांसीच घ्यावे
झटे । दुर्जनें राजकारण दाटे । ऐसें न करावें ॥ १९॥ ग्रामण्य वर्मीं सांप-
डावें । रगडून पीठचि करावें । करून मागुती सांवरावें । बुडवूं नये
॥ २०॥ खळ दुर्जनांसि भ्याले । राजकारण नाहीं राखिलें । तेणें अवघें
प्रगट झालें । बरें वाईट ॥ २१ ॥ समुदाय पाहिजे मोठा । तरी तणावा
असाव्या बळकटा । मठ करून ताठा । धरूं नये ॥ २२॥ दुर्जन प्राणी
समजावे । परी ते प्रगट न करावे । सज्जनापरीस आळवावे । महत्व देउनी
॥ २३ ॥ जनांमध्यें दुर्जन प्रगट । तरी मग अखंड खटखट । या कारणें ते
वाट । बुझोनि टाकावी ॥ २४ ॥ गलिमाच्या देखतां फौजा । रणशूरांच्या
फुरफुरती भुजा । ऐसा पाहिजे कीं राजा । कैपक्षी परमार्थी ॥ २५॥ तयास
देखतां दुर्जन धाके । बैसवी प्रचीतीचे तडाखे । बंड पाषांडाचे वाँखे । सह-
जाचि होती ॥ २६ ॥ हीं धूर्तपणाचीं कामें । राजकारण करावें नेमें । ढिले-
पणाच्या संभ्रमें । जाऊं नये ॥ २७॥ कोठेंच पडेना दृष्टी । ठायीं ठायीं
त्याच्या गोष्टी । वाग्विलासें सकळ सृष्टी । वेधिली तेणें ॥ २८ ॥ हुंब्यासि
हुंबा लाऊन द्यावा । टोणप्यास टोणपा आणावा । लोंदापुढें करावा ।
दुसरा लोंदें ॥ २९ ॥ घट्टाास आणावा घट्ट । उद्धटास पाहिजे उद्धट । खट-
नटासि खटनट । अगत्यें करी ॥ ३० ॥ जैसास तैसा जेव्हां भेटे । तेव्हां
मजार्संसी थाटे । इतुकें होतें परी धनी कोठें । दृष्टीस न पडे ॥ ३१ ॥ इति
श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे एकोनाविंशतिदशके राजकारणनिरूपणं नाम-
नवमः समासः ॥ ९ ॥
१०. विवेकलक्षण.
श्रीगणेशाय नमः ॥ जेथें अखंड नाना चाळणा । जेथें अखंड नाना धा-
रणा । जेथें अखंड राजकारणा । मनासि आणिती ॥ १ ॥ सृष्टीमध्यें उत्तम
१. कारस्थानी लोक. २. योजावे. ३. ताणदोर. ४. कैवारी. ५. प्राणांत अवस्था-
६. मार्गानें. ७. दांडगा. ८. दुष्ट. ९. स्नेहसंबंध. १०. समुदाय.