दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३९४ श्रीदासबोध. [ दशक
सुद्धा कांहींच नेणे । म्हणोनि विवेकी शहाणे । अंतर शोधिती ॥ १५॥ विवेका-
विणें जो भाव । तो भावचि अभाव । मूर्खास प्रतिमादेव । ऐसें वचन
॥ १६ ॥ पाहत समजत शेवटास गेला । तोचि विवेकी म्हणावा भला ।
तत्त्वें सांडूनि पावला । निरंजनीं १ ॥ १७ ॥ येर जें आकारासि येतें । तें अव-
घें नासोन जातें । मग गलबल्या वेगळें तें । परब्रह्म जाणावें ॥ १८ ॥ चंचळ
देव निश्चळ ब्रह्म । परब्रह्मीं नाहीं भ्रम । प्रत्ययज्ञानें निष्भ्रम । होइजेतें
॥ १९ ॥ प्रचीतीविण जें केलें । तें अवघें व्यर्थ गेलें । प्राणी कष्टकष्टेंचि मेले ।
कर्मेकचाटें ॥ २० ॥ कर्मावेगळें न व्हावें । तरी देवास कासया भजावें ।
विवेकी जाणती स्वभावें । मूर्ख नेणे ॥ २१ ॥ कांहीं अनुमानलें विचारें ।
देव आहे जगदंतरें । सगुणाकरितां निर्धारें । निर्गुण पाविजे ॥ २२ ॥ सगुण
पाहतां मुळास गेला । सहजचि निर्गुण पावला । संगत्यागें मोकळा झाला ।
वस्तुरूप ॥ २३ ॥ परमेश्वरीं अनुसंधान । लावितां होइजे पावन । मुख्य
ज्ञानेंचि विज्ञान । पाविजेतें ॥ २४ ॥ ऐशीं हीं विवेकाचीं विवरणें । पाहावीं
सुचित्त अंतःकरणें । नित्यानित्यविवेकश्रवणें । जगदुद्धार ॥ २५ ॥ इति
श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे अष्टादशदशके अंतर्देवनिरूपणं नाम अष्टमः
समासः ॥ ८ ॥
९. निद्रा.
श्रीगणेशाय नमः ॥ वंदूनियां आदिपुरुष । बोलों निद्रेचा विलास । निद्रा
आलिया सावकाश । जाणार नाहीं ॥ १ ॥ निद्रेनें व्यापिली काया ।
आळस अंगमोडे जांभया । तेणें करितां बैसावया । धीर नाहीं ॥ २ ॥ कड-
कडां जांभया येती । चटाचटां चुटक्या वाजती । डकडकां डुलक्या येती ।
सावकाश ॥ ३ ॥ एकाचे डोळे झांकती । एकाचे डोळे लागती । एक ते
वचकून पाहती । चहूंकडे ॥ ४ ॥ एक उलथोन पडिले । तिहीं ब्रह्मविणे
फोडिले । हुडकांचे तुकडे झाले । शुद्ध नाहीं ॥ ५ ॥ एक टेंकोन बैसले ।
तेथेंचि घोरों लागले । एक उताणे पसरले । सावकाश ॥ ६ ॥ कोणी सुर-
कुंडी घालिती । कोणी कानवैंडे निजती । कोणी चक्रीं फिरती । चहूंकडे
१. उपाधिशून्य ब्रह्मपदीं. २. एका जातीचे वाद्य, त्याचे. ३, कुशीवर.