दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३५४ श्रीदासबोध. [ दशक
देशीं ॥ ५ ॥ गायमुखें पाट जाती । नाना कालवे वाहती । नाना झरे झि-
रपती । झरती नीरें ॥ ६ ॥ ढुंइरे विहरे पाझर । पर्वत फुटोन वाहे नीर ।
ऐसे उदकाचे प्रकार । भूमंडळीं ॥ ७ ॥ जितुके गिरी तितुक्या धारा ।
कोसळती भयंकरा । पाभळे वोहळ अपारा । उकळ्या सांडिती ॥ ८ ॥
भूमंडळींचें जळ आघवें । किती म्हणोनि सांगावें । नाना कारंजी आणावें ।
बांधोनि पाणी ॥ ९ ॥ डोहो डबकें खबांडीं टाकीं । नाना गिरीकंदरीं अने-
कीं । नाना जलें नाना लोकीं । वेगळालीं ॥ १० ॥ तीर्थे एकाहून एक । म-
हापवित्र पुण्यदायक । अगाध महिमा शास्त्रकारक । बोलोन गेले ॥ ११ ॥
नाना तीर्थाचीं पुण्योदकें । नाना स्थळोस्थळीं शीतळोदकें । तैशींच नाना
उष्णोदकें । ठायीं ठायीं ॥ १२ ॥ नाना वल्लीमध्ये जीवन । नाना फळीं
फुलीं जीवन । नाना कंदीं जीवन । गुणकारक ॥ १३ ॥ क्षारोदकें शुद्धो-
दकें । विषोदकें पीयूषोदकें । नाना स्थळांतरीं उदकें । नाना गुणांचीं ॥ १४
॥ नाना इक्षुदंडांचे रस । नाना फळांचे नाना रस । नानाप्रकारींचे गोरस ।
मद पारा गूळ अन्न ॥ १५ ॥ नाना मुक्ताफळांचें पाणी । नाना रत्नीं तळपे
पाणी । नाना शस्त्रांमध्यें पाणी । नाना गुणांचें ॥ १६ ॥ शुक्र शोणित
लाळ मूत्र स्वेद । नाना उदकांचे नाना भेद । विवरोन पाहतां विशद ।
होत जातें ॥ १७ ॥ उदकाचे देह केवळ । उदकाचेंच भूमंडळ । चंद्रमंडळ
सूर्यमंडळ । उदकाकरितां ॥ १८ ॥ क्षारसिंधु क्षीरसिंधु । सुरासिंधु आज्य-
सिंधु । दधिसिंधु इक्षुरससिंधु । शुद्ध सिंधु उदकाचां ॥ १९॥ ऐसें उदक विस्ता-
रलें । मुळापासूनी शेवटास आलें । मध्येंहि ठायीं ठायीं उमटलें । ठायीं ठायीं
गुप्त ॥ २० ॥ जे जे बीजीं मिश्रित झालें । तो तो स्वाद घेउनि उठिलें ।
वंसामध्ये गोडीस आलें । परम सुंदर ॥ २१ ॥ उदकाचा बांधा हें शरीर ।
उदकचि पाहिजे तदनंतर । उदकाचा उत्पत्ति विस्तार । किती म्हणोनि सां-
गावा ॥ २२ ॥ उदक तारक उदक मारक । उदक नाना सुखदायक । उद-
काचा विवेक । अलौकिक आहे ॥ २३ ॥ भूमंडळीं धांवे नीर । नाना ध्वनि
१. कुवँ. २. झरा. ३. लहान पाणटाकें. ४. अमृतोदकें. ५. उंसाचे. ६. दूध
वगैरे. ७. रेत. ८. रक्त. ९. क्रमानें मिठाचा, दुधाचा, मद्याचा, तुपाचा, दह्याचा,
उंसाच्या रसाचा व पाण्याचा असे हे सप्तसागर. १०. रुचि. ११. शरीर बनल्यावर.