दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

बोलिलों हें वचन । वडील गेले ग्रामणी करून । आह्मां भोंवते ॥ ३८ ॥
आतांच्या ब्राह्मणीं काय केलें । अन्न मिळेना ऐसें झालें । तुम्हां बहुतांचे
प्रचीतीस आलें । किंवा नाहीं ॥ ३९ ॥ बरें वडिलांस काय म्हणावें । ब्राह्म-
णांचें अदृष्ट¹ जाणावें । प्रसंगें बोलिलें स्वभावें । क्षमा कीजे ॥ ४० ॥ इति
श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे चतुर्दशदशके युगधर्मनिरूपणं नाम सप्तमः
समासः ॥ ७ ॥
८. अखंड ध्यान.
श्रीगणेशाय नमः ॥ बरें ऐसा प्रसंग झाला । झाला तो होऊन गेला ।
आतां ब्राह्मणीं आपणाला । शहाणें करावें ॥१॥ देव पूजावा विमळहस्तीं ।
तेणें भाग्य पाविजे समस्तीं । मूर्ख अभक्त अव्यवस्थीं । दरिद्र भोगिजे ॥२॥
आधीं देवास ओळखावें । मग अनन्यभावें भजावें । अखंड ध्यान धरावें ।
सर्वोत्तमाचें ॥ ३ ॥ सर्वांमध्यें जो उत्तम । तया नांव सर्वोत्तम । आत्मा-
नात्मविवेकवर्म । ठायीं पाडावें ॥ ४ ॥ जाणजाणों देह रक्षी । आत्मा द्रष्टा
अंतरसाक्षी । पदार्थमात्रास परीक्षौ । जाणपणें ॥ ५ ॥ तो सकळ देहांमध्यें
वर्ततो । इंद्रियेंग्राम² चेष्टवितो । प्रचीतीनें प्रत्यय येतो । प्राणिमात्रांसी ॥६॥
प्राणिमात्रीं³ जगदंतरें । म्हणोनि राखावीं अंतरें । दाता भोक्ता परस्परें । स-
कळ कांहीं ॥ ७ ॥ देव वर्ततो जगदंतरीं । तोचि आपुले अंतरीं । त्रैलोक्यांचे
प्राणिमात्रीं । बरें पाहा ॥ ८ ॥ मुळीं पाहणार तो एकला । सकळां ठायीं
विभागला । देहप्रकृतीनें झाला । भिन्न भिन्न ॥ ९॥ भिन्न भासे देहाकारें ।
प्रस्तुत एकचि अंतरें । बोलणें चालणें निर्धारें । त्यासीच घडे ॥ १० ॥ आ-
पुले पारखी सकळ लोक । पक्षी श्वापद पश्वादिक । किडा मुंगी देहधारक ।
सकळ प्राणी ॥ ११ ॥ खेचरें⁴ भूचर वनचर । नाना प्रकारांचे जळचर ।
चारी खाणी विस्तार । किती म्हणोन सांगावा ॥ १२ ॥ समस्त जाणिवेनें
वर्तती । रोकडी पाहावी प्रचीती । त्याची आपुली संगती । अखंड आहे
॥ १३ ॥ जगदंतरें वोळला धणी । किती एकवटील प्राणी । परी तो ओ-
१. दैव. २. सर्व इंद्रियें. ३. परमेश्वर जगदंतरीं आहे म्हणून प्राणिमात्रानें एक-
मकांचीं मनें राखावीं असा भाव. ४. आकाशांत वावरणारे.