दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३२२ श्रीदासबोध. [ दशक

बहुतीं मान्य केलें । येर तें व्यर्थचि गेलें । जगनिंद्य ॥ १४ ॥ लोकीं आप-
णास बोलावें । किंवा अवघेंचि कोसळावें । आपणासि समाधान फावे ।
ऐसें करावें ॥ १५॥ समाधानें समाधान वाढे । मैत्रीनें मैत्री जडे । मोडितां
क्षणमात्रें मोडे । बरेपण ॥ १६ ॥ अहो कांहो अरे कांरे । जनीं ऐकिजे कीं रे ।
कळत असतांच कां रे । निकामीपण ॥ १७ ॥ चातुर्यें शृंगारे अंतर । वस्त्रें
शृंगारे शरीर । दोहोंमध्यें कोण सार । बरें पाहा ॥ १८ ॥ बाह्यात्कारें शृंगा-
रिलें । तेणें लोकांच्या हातास काय आलें । चातुर्यें बहुतां संरक्षिलें । नाना
परी ॥ १९ ॥ बरें खावें बरें जेवावें । बरें ल्यावें बरें नेसावें । समस्तांस
बरें म्हणावें । ऐसें वाटे ॥ २० ॥ तनें मनें झिजावें । तेणें भलें म्हणोन
न्यावें । उगेंचि कल्पितां सिणावें । वाउगें जनीं ॥ २१ ॥ लौकिकीं कार्यभाग
भावडे । तो कार्यभाग जेथें घडे । लोक सहजचि वोढे । कामासाठीं ॥२२॥
म्हणोन दुसऱ्यास सुखी करावें । तेणें आपण सुखी व्हावें । दुसऱ्यास कष्ट-
वितां कष्टावें । लागेल स्वयें ॥ २३ ॥ हें तों प्रगटचि आहे । पाहिल्याविण
कामा न ये । समजणें हाचि उपाय । सर्वत्रांसी ॥ २४ ॥ समजले आणि
वर्तले । तेचि भाग्यपुरुष झाले । या वेगळे उरले । ते करंटे पुरुष ॥ २५ ॥
जितुका व्याप तितुकें वैभव । वैभवासारिखा हावभाव । समजला तरि
उपाव । प्रगटचि आहे ॥ २६ ॥ आळसें कार्यभाग नासतो । साक्षेपें होत
होत होतो । दिसते गोष्टी कळेना तो । शाहणा कैसा ॥२७॥ मैत्री करितां
होतें कृत्य । वैर करितां होतो मृत्यु । बोलिलें हें सत्य कीं असत्य । ओळखावें
॥ २८ ॥ आपणास शाहणें करूं नेणे । आपलें हित आपण नेणे । जनीं
मैत्रिकी राखो नेणे । वैर करी ॥ २९ ॥ ऐसे प्रकारिचें जन । त्यास म्हणावें
अज्ञान । तयापाशीं समाधान । कोण पावे ॥३०॥ आपण एकाकी एकला ।
सृष्टींत मांडत चालिला । बहुतांमध्ये एकल्याला । यश कैचें ॥ ३१ ॥ बहु-
तांचे मुखीं उरावें । बहुतांचे अंतरीं भरावें । उत्तम गुणीं विवरावें । प्राणी-
मात्रांसी ॥ ३२ ॥ शहाणे करावे जन । पतित करावे पावन । सृष्टीमध्यें
भगवद्भजन । वाढवावें ॥ ३३ ॥ इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे चतुर्दश-
दशके चातुर्यलक्षणनिरूपणं नाम षष्ठः समासः ॥ ६ ॥