दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

१४६ श्रीदासबोध. [ दशक
तेथें धांवें तें बरळें¹ । जळ नव्हे मिथ्या सकळ । त्या पशूसि काय म्हणावें ॥
५ ॥ रात्रीं स्वप्न देखिलें । बहुत द्रव्य सांडपलें । बहुत जनासि वेव्हारिलें ।
तें खरें कैसेनि ॥ ६ ॥ कुशल चितारी विचित्र । तेणें निर्माण केलें चित्र ।
देखतां उठे प्रीतिमात्र । परंतु तेथें मृत्तिका ॥ ७ ॥ नाना वनिता² हस्ती-
घोडे । रात्रीं देखतां मन बुडे । दिवसा पाहतां कातडें । कंठाळवाणें ॥ ८ ॥
काष्ठी पाषाणी पुतळ्या । नाना प्रकारें निर्मिल्या । परम सुंदर वाटल्या ।
परंतु तेथें पाषाण ॥ ९ ॥ नाना गोपुरीं³ पुतळ्या असती । वक्रांगें वक्रदृष्टीं
पाहाती । लाघव देखतां भरे वृत्ती । परंतु तेथें विभास⁴ ॥ १० ॥ खेळतां
नेटकें दशावतारीं । तेथें येती सुंदर नारी । नेत्र मोडिती कळाकुसरीं । परी
ते अवघे धटिंगण ॥ ११ ॥ सृष्टि बहुरंगी असत्य । बहुरूप्याचें हें कृत्य ।
तुज वाटे दृश्य सत्य । परी ही जाण अविद्या ॥ १२ ॥ मिथ्या साचासारिखें
देखिलें । परी तें पाहिजे विचारिलें । दृष्टि तरळतां भासलें । तें साच कैसें
मानावें ॥ १३ ॥ वरी पाहतां पालथें आकाश । उदकीं पाहतां उताणें
आकाश । मध्यें चांदण्याचाहि प्रकाश । परी तें अवघें मिथ्या ॥ १४ ॥
नृपतीनें चितारी आणले । ज्याचे त्या ऐसे पुतळे केले । पाहतां तेचि ऐसें
गमलें । परी तें अवघें मायिक ॥ १५ ॥ नेत्रीं कांहीं बाहुली नसे । जेव्हां
जें पाहावें तेव्हां तें भासे । डोळां प्रतिबिंब दिसे । तें साच कैसेनी ॥ १६ ॥
जितुके बुडबुडे उठती । तितुक्यामध्यें रूपें दिसती । क्षणमध्यें फुटोन जाती ।
रूपें मिथ्या ॥ १७ ॥ लघुदर्पणें⁵ दोनी चारी हातीं । तितुकीं रूपें प्रति-
बिंबती । परी तें मिथ्या अंतीं । एकचि मुख ॥ १८ ॥ नदीतीरीं भार⁶ जातां ।
दुसरा भार दिसे पालथा । कां पडसादाचां⁷ अवचिता । गजर उठे ॥ १९ ॥
वापी सरोवरांचें नीर । तेथें पशु पक्षी नर वानर । नाना पत्रें वृक्षविस्तार ।
दिसे दोहीं⁸ सर्वां ॥ २० ॥ एक शस्त्र झाडूं जातां । दोन दिसती तत्वतां ।
नाना तंतु टणत्कारितां । द्विधां⁹ भासती ॥ २१ ॥ कां ते दर्पणांचे ¹⁰मंदिरीं ।
बैसली सभा दिसे दुसरी । बहुत दीपांचिये हारीं । बहुत छाया दीसती ॥

---

१. भ्रमिष्ट. २. पडद्यावर काढलेला चित्र; स्त्रिया, हत्ती, घोडे इत्यादि. ३.
देवालयांतील उंच उंच मजल्यांवर. ४. आभास. ५. लहान आरसे. ६. जमाव. ७.
प्रतिशब्दाचा. ८. बाजूंस. ९. दोन. १०. आरसेमहालांत.