दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

४ था. ] मुक्तिचतुष्टय. ९७
॥ ९ ॥ तया ऐलीकडे बद्रीकेदार । पाहून येती लहान थोर । ऐसा हा
अवघा विस्तार । मेरु पर्वताचा ॥ १० ॥ तया मेरु पर्वता पाठारीं । तीन
शृंगें विषेम¹ थोरी । परिवारें राहिले तयावरी । ब्रह्मा विष्णु महेश ॥ ११ ॥
ब्रह्मशृंग तो पर्वताचा । विष्णुशृंग तो मार्गैजांचा² । शिवशृंग तो स्फटिकाचा।
कैलास नाम त्याचें ॥ १२ ॥ वैकुंठ नाम विष्णुशृंगाचें । सत्यलोक नाम
ब्रह्मशृंगाचें । अमरावती इंद्राचें । स्थळ खालतें ॥ १३ ॥ तेथें गण गंधर्व
लोकपाळ । तेहेतीस कोटी देव सकळ । चौदा लोक सुवर्णाचळ³ । वेष्टित
राहिले ॥ १४ ॥ तेथें कामधेनूंचीं खिल्लारें । कल्पतरूंचीं वनें अपारें । अमृ-
ताचीं सरोवरें । ठायीं ठायीं उचंबळती ॥ १५ ॥ तेथें उदंड चिंतामणी⁴ ।
हिरे परिसांचिया खाणी । तेथें सुवर्णमय धरणी । लखलखायमान ॥ १६ ॥
परम रमणीय फांकती कळा⁵ । नवरत्नांचिया पाषाणशिळा । तेथें अखंड हर्ष-
वेळा । आनंदमय ॥ १७ ॥ तेथें अमृताचीं भोजनें । दिव्य गंधें दिव्य
सुमनें । अष्टनायका गंधर्व गायनें । निरंतर ॥ १८ ॥ तेथें तारुण्य वोस-
रेंना । रोग व्याधीहि असेना । वृद्धपण आणि मरण येईना । कदाकाळीं ॥
१९ ॥ तेथें एकाहूनि एक सुंदर । एकाहूनि एक चतुर । धीर उदार आणि
शूर । मर्यादेवेगळे⁶ ॥ २० ॥ तेथें दिव्यदेह ज्योतिरूपें । विद्युल्लतेसारिखीं
स्वरूपें । तेथें यश कीर्ति प्रतापें । सीमा सारिली ॥ २१ ॥ ऐसें तें स्वर्गभुवन ।
सकळ देवांचें वसतिस्थान । तया स्थळाचें महिमान । बोलिजे तितुकें थोडें
॥ २२ ॥ येथें ज्या देवाचें भजन करावें । तेथें त्या देवलोकीं राहावें । सलो-
कता मुक्तीचें जाणावें । लक्षण ऐसें ॥ २३ ॥ लोकीं राहावें ते सलोकता ।
समीप असावें ते समीपता । स्वरूपींच व्हावें सरूपता । तिसरी मुक्ती ॥
२४ ॥ देवस्वरूप जाहला देही⁷ । श्रीवत्स कौस्तुभ लक्ष्मी नाहीं । स्वरूप-
तेंचें लक्षण पाहीं । ऐसें असे ॥ २५ ॥ सुकृत⁸ आहे तें भोगिती । सुकृत
सरतां लोटून देती । आपण देव ते असती । जैसे तैसे ॥ २६ ॥ म्हणोनि
तिन्ही मुक्ती नाशवंत । सायुज्यमुक्ती ते शाश्वत । तीही निरूपिली साव-
चित्त । ऐक आतां ॥ २७ ॥ ब्रह्मांड नासेल कल्पांतीं । पर्वतांसहित जळेल
१. ओळीनें नव्हेंत अशीं. २. पाच्येचा. ३. मेरु. ४. चिंतितलेलें देणारा मणी.
५. तेज. ६. अमर्याद. ७. मनुष्य. ८. पुण्य.