दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

अवघीं सोयरीं सुखाचीं । हीं तुझ्या दुःखाचीं । सांगाती नव्हती ॥ ४६ ॥
कैंचा प्रपंच कैंचें कुळ । कासया होतोसि व्याकुळ । धन कणे¹ लक्ष्मी सकळ ।
जाइजणें² ॥ ४७ ॥ कैंचें घर कैंचा संसार । कासया करितोसि जोजार³ ।
जन्मवरी वाहोनि भार । लेखीं सांडोनि जाशी ॥ ४८ ॥ कैंचें तारुण्य कैंचें
वैभव । कैंचे सोहळे हावभाव । हें सकळही जाण माँव⁴ । माँयिक माँया ॥
॥ ४९ ॥ याच क्षणीं मरोन जाशी । तरी रघुनाथासि अंतरलासी । माझें
माझें म्हणतोसी । म्हणोनियां ॥ ५० ॥ तुवां भोगिल्या पुनरावृत्ती⁵ । ऐसीं
मायबापें किती । स्त्री कन्या पुत्र होती । लक्षानुलक्ष ॥ ५१ ॥ कर्मयोगें
सकळही मिळालीं । एके स्थळीं जन्मासि आलीं । तीं तुवां आपुलीं मानिलीं ।
कैसीं रे पढतमूर्खा ॥ ५२ ॥ तुझें तुज नव्हे शरीर । तेथें इतरांचा कोण
विचार । आतां एक भगवंत साचार । धरीं भावार्थबळें ॥ ५३ ॥ एका
डुंभराकारणें⁶ । नाना नीचांची सेवा करणें । नाना स्तुति आणि स्तवनें ।
मर्यांदा धरावी ॥ ५४ ॥ जो अन्न देतो उदरासी । शरीर विकावें लागे
त्यासी । जेणें घातलें जन्मासी । त्यास कैसें विसरावें ॥ ५५ ॥ अहर्निशीं
ज्या भगवंता । सकळ जीवांची लागली चिंता । मेघ वर्षे जयाची सत्ता ।
सिंधु मर्यादा धरावी ॥ ५६ ॥ भूमि धरिली धराधरें⁷ । प्रगट होइजे
दिवाकरें⁸ । ऐसी सृष्टि सत्तामात्रें । चालवी जो कां ॥ ५७ ॥ ऐसा कृपाळू
देवाधिदेव । जो सांभाळी सकळ जीव । नेणवे जयाचें लाघव⁹ । कृपाळुपणें
॥ ५८ ॥ ऐसा सर्वात्मा श्रीराम । सांडूनि धरिती विषयकाम । ते प्राणी
दुरात्मे अधम । केलें पावती ॥ ५९ ॥ रामैविण जे जे आस । तितुकी
जाणावी निराश । माझें माझें सावकाश । शीणचि उरे ॥ ६० ॥ जयासि
वाटे शीण व्हावा । तेणें विषय चिंतीत जावा । विषय न मिळतां जीवा ।
तळमळ सुटे ॥ ६१ ॥ सांडूनि राम आनंदघन । ज्याचे मनीं विषयचिंतन ।
त्यासि कैंचें समाधान । लोलंगतांसी¹⁰ ॥ ६२ ॥ जयासि वाटे सुखचि असावें ।
तेणें रघुनाथभजनीं लागावें । स्वजन सकळहि त्यागावे । दुःखमूळ जे ॥ ६३ ॥
जेणें वासना झोंबोनि पडे । तेणेंचि अपायें दुःख जडे । म्हणोनि विषय-

---

१. धान्य वगैरे. २. जाणारें, विनाशी. ३. व्याप. ४. फसवणूक. ५. जन्म-
मरणाचे फेरे. ६ पोटासाठीं ७. शेषानें. ८. सूर्यानें. ९. कौशल्य. १०. विषयासक्तास