सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

The Brihaddeshi of Sri Matanga Muni

मतंग मुनि (सम्पादक: के. साम्बशिव शास्त्री) द्वारा

DevanagariSanskritpublished175 पृष्ठ

पृष्ठ 84, कुल 175 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 84

षड्जकैशिक्यां षड्जगान्धारपञ्चमा ग्रहाः अंशाश्च ।
पञ्चस्वरपरस्तारः । न्यासपरस्तत्परो वा मन्द्रः । नित्यसम्पूर्णा
च । धैवतनिषादग्रहा । मध्यमानाल्पत्वम् । ऋषभस्याल्प-
तरत्वं शेषाणां बहुत्वम् । (ना ? न्या)सस्तु गा(मागा ? न्धा)रः
षड्जनिप(दपञ्चमाः अष्टधैव अस्याः शुद्धत्वमंशकाः पूर्णा-
श्चच्चत्पुटस्तालः । एककले चित्रे मागधी गीतिः । द्विकले
वार्तिके सम्भाविता । चतुष्कले दक्षिणे पृथुला । रसश्च क-
रुणः । प्रथमप्रवेशगीते द्वितीयप्रेक्षणके विनियोगः । षड्जो-
दी(व्य ? च्य)वायाः षड्जमध्यमधैवतनिषादा ग्रहाः अंशाश्च ।
पञ्चस्वरपरस्तारः । न्यासपरस्तत्परो वा मन्द्रः । ऋषभहीनं पा-
डवं ऋषभपञ्चमहीनमौडुवितम् । पूर्णावस्थायाम् .... षड्ज-
गान्धारपञ्चमयोरल्पत्वं गान्धारस्यांशत्वे प्राप्तौ बाहुल्यं षाडबे
पञ्चमस्याल्पत्वं औडुविते न कस्याप्यल्पत्वमशेषाणां बहुत्वं
मध्यमो न्यासः । ऋषभधैवतावपन्यासौ । अंशानां परस्पर-
गमनम् । दशविधत्वमस्याः सप्तांशक....तत्र सप्त पूर्णा पञ्च
षाडवाः पञ्च औडुवगान्धारमूर्च्छनातालः पञ्चपाणिः । एक-
कलेन चित्रेण मागधी । द्विकलेन वार्तिकेन सम्भाविता ।
चतुष्कलेन दक्षिणेन पृथुला । रसौ शृङ्गारहास्यौ । ध्रुवागाने
द्वितीयप्रेक्षणके विनियोगः । षड्जमध्यमाया ग्रहाः अंशाश्च
सप्तैव स्वराः । पञ्चस्वरपरस्तारः । न्यासपरस्तत्परो वा मन्द्रः ।
निषादहीना षाडवा । निषादगान्धारहीना औडुबिता । ग्रामा-
विरोधेन यथेष्टं सञ्चारः । पूर्णावस्थायां निषादगान्धारयोर-
ल्पत्वम् । षड्जमध्यमौ न्यासौ । सप्तस्वरापन्या(सः ? सा)