बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

एतेन लक्षणेनैकेन द्वाभ्यां वा विकृता भवन्ति । पुन-
र्न्यासवर्ज्यमिति । न्यासेन विकृतं च नास्ति न्यासवर्ज्यमिति
वचनात् । विकृता षाड्जी(द्वि)विधा नित्यसम्पूर्णा षाडवा
चेति । नामांशेन षाड्जी शुद्धविकृता षाड्जी गान्धारांशेन
संपूर्णा अंशासंवायलोपात् । मध्यमपञ्चमधैवतांशे निषादेन
षाडवा यदा तु षाड्जी शुद्धा गीयते तदा पञ्चमस्यांशत्वेन
शेषाणां स्वराणां बहुत्वम् । बहुत्वेन षड्जपञ्चमयोस्त्रिंशदंशा
भवन्ति । षड्भिश्चतुर्दशविधो भवति । गान्धारश्चैकोनविंश-
तिविधः । मध्यमश्चतुर्दशविधः । मिलित्वा सप्तस्वरा अष्टा-
विंशत्यधिकं शतं भवतीत्यलम् ॥
इदानीं दशलक्षणमध्ये यद्यस्यां जातौ भवति तत्
तस्या दर्शयति । तत्र षाड्ज्याः षड्जग्रामसम्बन्धाया अंशा
ग्रहाः पञ्च भवन्ति । तथथा षड्जगान्धारमध्यमपञ्चमधैवता
(ग्रहाः अंशा ?) ग्रहा अंशाश्च । गान्धारपञ्चमावपन्या(सो ?
सौ) । निषादहीना षाडवो षड्जो न्यासः । षड्जगान्धारयोः
षड्जधैवतयोश्च सङ्गतिः । गान्धारोऽतिवेलापादित्वात् पर-
स्परगमनं च सङ्गतिः । पञ्चस्वरपरा तारगतिः । षड्जस्वरात्
परा वा म(न्त्र ?न्द्र)गतिः । षड्जधैवतयोश्च औडुवितत्वं च
सर्वथैव नास्ति । सम्पूर्णा षाडवा । यदा सम्पूर्णा गीयते तदा
ऋषभपञ्चमयोर्निषादपञ्चमयोल्पत्वं कार्यम् । कुतः —
यं विना हीनता यस्यां स्यात् चेत्तस्यां तु सोऽल्पकः ।
इति वचनात् । य(था ? दा) षाडवा गीयते तदा ऋषभस्या-