बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

६८ बृहद्देश्यां
“षट्स्वरा सप्तमे त्वंशे नेष्यते षड्जमध्यमा ।
संवाद्यलोपाद् गान्धारे तद्वद् धैवतहीनता ॥
गान्धारीरक्तगान्धारीकैशिकीनां च पञ्चमः ।
षड्जायाश्चैव गान्धारमंशो मध्यमषाडवौ ॥
षाडवं धैवते नास्ति षड्जोदीच्यंशके द्विजाः ।
गान्धारीरक्तगान्धार्योः षड्जमध्यमपञ्चमाः ॥
सप्तमश्चैव विज्ञेयो यैः स्वनौडुबितं भवेत् ।
द्वौ षड्जमध्यमांशौ तु गान्धारः स निषादवान् ॥
ऋषभश्चैव पञ्चम्यां कैशिक्यां धैवतस्तथा ।
एवं च द्वादशैवैते व(र्गाः ? र्याः) पञ्चस्वरे सदा ॥
सर्वस्वराणां नाशोऽत्र विहितः सर्वजातिषु ।
न मध्यमस्य लोपो हि कर्तव्यस्तु कदाचन ॥
सर्वस्वराणां प्रवर अनाशी मध्यमस्वरः ।
गान्धर्वकल्पो विहितः सामस्वपि च मध्यमः ॥”
इदानीं षाडवौडुवितविधिस्तु उत्सर्गापवादविधिस्तु
विकृतास्वेव जातिषु बोद्धव्यः । ननु शुद्धासु जातिषु तासां
शुद्धानामन्यजात्युत्पत्तौ मूलत्वाद् एता एव शुद्धा विकृता
भवन्ति । कथं —
तद्ग्रहा तदपन्यासा तदंशा च यदा भवेत् ।
मन्द्रन्यासा च पूर्णा च शुद्धा जातिस्तथोच्यते ॥ २५१ ॥
इति शुद्धलक्षणमुक्तम् ।