बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

शून्यमार्गश्चेति । चित्रे लयत्रयमेवं नवधा ल(य)योगाश्चित्रादि-
मार्गेषु द्रष्टव्यः । इति गीत्यध्याये प्रतिपादितम् । यथा चित्र
एको गुरुः एको लघुः एको द्रुतम् ।
एकद्विगुणो वृत्तौ तद्द्विगुणो दक्षिणे तथा ।
द्विमात्रा स्यात् कलाचित्रचतुर्मात्रा तु वार्त्तिके ॥ १८३॥
अष्टमात्रा तु विद्वद्भिर्दक्षिणे समुदाहता(: ?) ।
वार्त्तिके दक्षिणे इति (?) ॥
इदानीमवसरप्राप्तानां जातीनामुद्देशमाह — तत्र
जातयोऽष्टादशैव । एता(:) समांशभेदेन शतं चत्वारिंशदधिकं
सङ्ख्यया भवन्ति । तत्र स्वरे —
साधारणकृतास्तिस्रो विज्ञेया जातयो बुधैः ॥ १८४॥
मध्यमा मत्सरी चैव तथा वै षड्जमध्यमा ।
इति सप्त षड्जग्रामाश्रयाः म(?) ।
गान्धारी मध्यमा चैव पञ्चमी च तथैव हि ॥ १८५॥
गान्धारोदीच्यवा चैव तथा गान्धारपञ्चमी ।
ततश्च रक्तगान्धारी मध्यमोदीच्यिवा तथा ॥ १८६॥
अङ्घ्री च नन्दयन्ती च केर्मारिव्यथ कैशिकी ।
एवमेकादश ज्ञेया मध्यमग्रामसंश्रयाः ॥ १८७॥
आभ्योऽष्टादशजातिभ्यः सप्तस्वराख्याश्चोक्ता द्विधा
शुद्धा विकृताश्चेति । तत्र शुद्धा अन्यूनस्वरा स्वरस्वग्राहा-
न्यासाश्च(?)एभ्यो लक्षणेभ्योऽन्यतमेन द्वाभ्यां बहुभिर्वा ल-
क्षणैर्वाप्यापि तुष्टा(?)²न्यासवर्जं विकृतसंज्ञा भवन्ति । तत्र
१ 'का' क. पाठः २ 'वर्जं म' इ. पाठः