बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

, गीतयः । ५१.

"दक्षिणा चोर्ध्वगा चित्रे द्वे तु ध्रुवकासर्पिणी ।
कृष्टा पद्मिनी ++++++++++(?) ॥"
अथवा
प्रथमे मध्यमाङ्गुलीचो(?) हितीये सार्धनि ++॥१८१॥
तृतीये मुष्टिमोक्षश्च(च)तुर्थे करपातना ।
ध्रुवका सर्पिणी चित्रे दक्षिणान्विती चित गीता (?) ॥१८२॥
उभयवाद्यप्रवर्तनवशात् प्रतीतिश्चागीतप्रधानदक्षिणा
वृत्तिः उभयप्रधाना वृत्तिः नैवृत्ति(?) वाद्यप्रधाना चित्रवृत्तिः।
इदानीं प्राधान्यं ज्ञापयति पाणिकृतं विवर्तितम् । तदुक्ता ता-
लयतिमार्गप्रौधा(न?)न्यादासां यथासंख्यं स्वरव्यञ्जकानि (?)
भवन्ति। चित्रे समायाति + द्रुतो लयः उपरिपाणिः मागधी
घनामुखोऽवयवः वार्तिके स्रोतागता यतिमध्यो लयः सम-
पाणिः सम्भाविता । अत्र गत्रोवलयवः उदग्दक्षिणे गोपुच्छा
यदि(?) विलम्बितो लयः अधमपाणिः पृथुला गीतितत्त्वं चाव-
यवः वृत्तीनां च वाद्या समानासमानागततीतग्रहैः कार्यम्(?)।
तत्र चित्रे अनागतोग्रहः अभिसर्वा(?) वाद्यप्रयोगः पश्चात्
कलाचतुष्टयेऽतीते सति वाद्यग्रहयोगैः सोऽधःपाणिरुच्यते ।
तन्मागधी नाम गीतं विपरीतयोजन(त?)या दृश्यते । त-
द्यथा—दक्षिणे मार्गे प्रवृत्ता गीतिर्यथा चित्रे प्रयुज्यते, तथा
पृथुला गीति(मना १ र्मा)गधीत्युच्यते । वृत्तिमार्गे च चित्रे
यदा प्रयुज्यते, तदा सा मागधी सम्भाविताः शब्दाः वाद्या-
ज्या (?) हिः परिवृत्तक्रमेण योज्यते । यावद्दक्षिणा च चित्रो
१. 'मां', २. 'प्र', ३. 'द्', ४. 'त्ति', ५. 'गं',
६. 'द्वीः' ख. पाठः.