बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

५० बृहद्देशीयां

चित्रे चैककले ताले विज्ञेया गीतिर्मागधी ।
वार्त्तिके द्विकला ज्ञेया गीतिः सम्भाविता बुधैः ॥ १७५ ॥
दक्षि(णो ? णे) पृथुला गीतिस्तालैर्ज्ञेया चतुष्कले ।
अनेनैव विधानेन गातव्या गीतयो बुधैः ॥ १७६ ॥
चित्रे चैककले एव तालः कैः (?) तं द्विमात्रिकप्रयोगात्
वार्त्तिके द्विकले एव तालः चतुर्मात्रिकप्रयोगाद् दक्षिणे चतु-
ष्कलै एव तालः अष्टमा(त्र ? त्रिक)प्रयोगाद् (द्धि ?) ।
द्विगुरुद्विनिवृत्ता च चित्रे गीतस्तु मागधिः ॥ १७७ ॥
लघुप्लुतकृता चैव तदर्धे चार्धमागधिः ।
सम्भाविता गुरुर्वृत्तौ पृथुला दक्षिणे लघु ॥
यथा— मागधी । अथ सम्भाविता पृथुला वार्त्तिके
सङ्ग्रहाद् दक्षिणे अधीतः चित्रवृत्तौ अगतः जातिप्रयोगाः (?)
वृत्तैर्नाम चिकथितम् । तथा दक्षिणो वृत्तिश्चेति त्रेति
मात्रा अष्टौ चतु चतुर्द्विक्रमेण (?) यथा —
(धू ? ध्रु)वका सर्पिणी कृष्टा वर्तिन्यथ विसर्जिता ॥
विक्षिप्ता च पताका च पतिता चाष्टमी स्मृता(ः ?) ।
तत्र ध्रुवकाचशब्दस्याः (?) सर्पिणी वामगा भवेत् ॥ १७९॥
कृष्ट्या दक्षिणतो या(ना ? ता) वर्तिनी चाप्यधोगता(ः ?) ।
विवर्तिता बहिर्याता विक्षिप्ता कूर्चिता भवेत् ॥ १८० ॥
पताका चोर्ध्व(का ? गा) ज्ञेया वनिताँ अद्भिगा (?) भवेत् ।
वार्त्तिके च ।

---

१. ‘ला’, २. ‘ले’ ख. पाठः ३., ४. ‘त्तिर्त्त’, ५. ‘द्विः
क’ क. पाठः. ६. ‘व’, ७. ‘त’ ख. पाठः.