बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

स्वरनिर्णयः । १९
आगमस्थं स्वरोद्धारमि( ?)ति तावत् प्रदर्शितम् ।
अधुना सम्प्रवक्ष्यामि कुलवर्णादिनिर्णयम् ॥ ७४ ॥
देवकुलसमुत्पन्नाः षड्जगान्धारमध्यमाः ।
पितृवंशसमुत्पन्नः स्वरोऽसौ पञ्चमः किल ॥ ७५ ॥
ऋषिवंशसमुत्पन्नौ स्वरा(दि ? वृ)षभधैवतौ ।
असुराणां कुले जातो नि(पसा ? पा)दः स(नि)संज्ञितः ॥
शूद्रजातिसमुत्पन्नौ तत् काकल्यन्तरौ स्वरौ(?) ।
पद्मपत्रप्रभः षड्ज ऋषभः शुकवर्णकः ॥ ७७ ॥
कनकाभस्तु गान्धारो मध्यमः कुन्दसन्निभः ।
पञ्चमस्तु भवेत् कृष्णः पीतवर्णस्तु धैवतः ॥ ७८ ॥
निषादः सर्ववर्णोऽयं विज्ञेयैः स्वरवर्णकः ।
षड्जस्य दैवतं ब्रह्मा ऋषभो वह्निदैवतः ॥ ७९ ॥
गान्धारो भारतीदेवो मध्यमो (भि ? हर)दैवतः ।
पञ्चमः शतयज्ञस्तु धैवतो गणनायकः ॥ ८० ॥
निषादो भानुदेवस्तु इत्येते स्वरदेवताः ।
अभिगीतः स्वरः षड्ज ऋषभो ब्रह्मणोदितः ॥ ८१ ॥
सोमेन गीतो गान्धारो विष्णुना मध्यमः स्वरः ।
पञ्चमस्तु स्वरो गीतो नारदेन महात्मना ॥ ८२ ॥
धैवतश्च निषादश्च गीतौ तुम्बुरुणा स्वरौ ।
हास्यशृङ्गारयोः का(र्ये ? र्या) स्वरौ मध्यमपञ्चमौ ॥ ८३ ॥
१. 'रं' ख. पाठः. २. 'या' क. पाठः.