बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

प्रबन्धाध्यायः । १४५

• • कर्णाटभाषायामथवा मिश्रिता यदि ।
    संवादकपदोपेतः स भवेच्छुकशारिकः ॥ ४११ ॥
    अ(थे ? धैं) यत्र स्वरैर्गात्वा यत्यास्तुरगलीलया ।
    गीयते विरुतैर(र्थे ? धै) हयलीलेति सा स्मृता ॥ ४१२ ॥
    गजलीलाकृतं सर्वं तालोऽपि गजलीलकः ।
    क्रियते यन्न सा ज्ञेया गजललेति नामतः ॥ ४१३ ॥
    छन्दसा सिंहलीलेति स्व(र ? रा)न्ते नत संयुक्तः ।
    गीयते यस्तु विरुतैः स भवेत् सिंहलीलकः ॥ ४१४ ॥
    स्वरपाटैर्निबद्धं च भवेत् यत्र पदाष्टकम् ।
    मतः शरभलीलोऽसौ रागतालाष्टकान्वितः ॥ ४१५ ॥
    आदौ रागः स(ग)मकरतालेन तु समन्वितः ।
    स्वरपाटप्रगीतस्तु नानादेशादिभाषया ॥ ४१६ ॥
    गीयते यः स उद्दिष्टः शुकचञ्चुर्जनप्रियः ।
    अनेकदेशभाषाभिः पादैर्विरुदतेनैंकैः ॥ ४१७ ॥
    चित्रितः स्वरतालैश्च विचित्र इति कीर्तितः ।
    पदैः स्वरैस्तथा पादैर्वृत्तत्रयपदेन च ॥ ४१८ ॥
    तालत्रयविमिश्रेण त्रिभङ्गिरभिधीयते ।
    रागतालचतुष्केण यत्र भाषाचतुष्टयम् ॥ ४१९ ॥
    गीयते गीतचतुरैश्चतुरङ्गः स उच्यते ।
    जयमालापदैर्युक्त + +स्तु विजयो जयः ॥ ४२० ॥
    जयार्थं गीयते यत्र ज्ञेयोऽसौ जयवर्धनः ।
    आदितालेन संयुक्तं यत्र खण्ड(श्व? च)तुष्टयम् ॥ ४२१ ॥