बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

१०२ बृहद्देश्यां
अस्यार्थः—पञ्चमषाड(वः) षड्जग्रामसंबन्धः । ऋ-
षभोऽस्य ग्रहोँऽशश्च । मध्यमो न्यासः, प्रयो(क्त ? क्तृ)-
प्रेक्षया क्वचिदंशोऽपि निषाँदोऽत्र काकली। पूर्णश्चायम्। उद्भ-
टचारिमण्डला(जौ ? दौ) विनियोगः । वीरादिरसः । ऋष-
भादिमूर्च्छना । प्रसन्नाद्यन्तोऽलङ्कारः । दक्षिणे कला वार्त्तिके
कला चित्रे कला । स्वरपदगीते चञ्चत्पुटादितालः ।
ऋषभांशो मध्यमान्तः संपूर्णस्व(र)कस्तथा ।
आर्षभीमध्यमाजात्यो रेवगुप्तः प्रकीर्तितः ॥ ३५९ ॥
अस्यार्थः—रेवगुप्तः षड्जग्रामसंबन्धः । आर्षभीमध्य-
मजात्योरुत्पन्नोऽपि षड्जग्रामसंबन्ध एव । पञ्चमस्य चतुः-
श्रुतिकत्वात्। ऋषभोऽस्य ग्रहोँऽशश्च । न्यासो मध्यम एव च ।
निषादोऽत्र काकली । पूर्णस्वरश्चायम् । उद्भटचारिमण्डला-
(जौ ? दौ) विनियोगः । वीरादिरसः । ऋषभादिमूर्च्छना ।
आरोही वर्णः । प्रसन्नाद्यन्तोऽलङ्कारः । दक्षिणे कला वार्त्तिके
कला चित्रे कला । चञ्चत्पुटादितालः ।
[इदानीं साधारणानां ग्रामविभागः प्रदर्श्यते —
हर्म्याणपञ्चमे ज्ञेयो मध्यमग्रामसम्भवः ।
गान्धारपञ्चमो नर्तः षड्(ज)कैशिक एव च ॥ ३६० ॥
रूपसाधारणः ?]
स्यात् षाड्जीधैवतीजात्योष्टक्करागस्तु सैन्धवः ।
षड्जांशन्याससंयुक्तः पञ्चमेन तु दुर्बलः ॥ ३६१ ॥
अस्यार्थः — टक्कसैन्धवरागः षड्जग्रामसंबन्धः ,