बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

१०० बृहद्देश्या
ल्पत्वम् ।) निषादगान्धारौ चात्र काकल्यन्तरौ । पूर्णस्वर-
श्चायम् । वीराद्भु(तो ? ते) हास्ये निर्वहणे चास्य विनियोगः ।
वीरादिको रसः । षड्जादिमूर्च्छना । आरोही वर्णः । प्रसन्न-
मध्योऽलङ्कारः । दक्षिणे कला वार्त्तिके कला चित्रे कला ।
स्वरपदगीते चञ्चत्पुटादितालः ।
मध्यमापञ्चमीजात्योधैवत्याश्च विनिस्सृतः ।
ककुभः पञ्चमन्यासो धैवतांशस्तु निर्मितः ॥ ३५४ ॥
अस्यार्थः—ककुभः षड्जग्रामसम्बन्धः मध्यमापञ्चमी-
धैवतीसमुत्पन्नोऽपि षड्जग्राम एव । कुतः । पञ्चमस्य चतुःश्रुति
कत्वाद्, धैवतस्य श्रुतिकत्वाच्च धैवतोऽस्यांशो ग्रहश्च । पञ्चमो
न्यासः । पूर्णस्वरश्चायम्। मध्यमकरणेऽस्य विनियोगः । करु-
णोऽस्य रसः । धैवतादिमूर्च्छना । आरोही वर्णः । प्रसन्नमध्यो-
ऽलङ्कारः । दक्षिणे कला वार्त्तिके कला चित्रे कला स्वरपद-
गीते चञ्चत्पुटादितालः ।
षड्जांशो मध्यमन्यासः स्वल्पद्विश्रुति(क)स्वरः ।
शुद्धमध्यमिकाजातेर्भवेद् भम्माणपञ्चमः ॥ ३५५ ॥
अस्यार्थः — भम्माणपञ्चमो मध्यमग्रामसम्बन्धः,
शुद्धमध्यमाजातेः समुत्पन्नत्वात् । षड्जो । ग्रहोऽशश्च मध्यमो
न्यासः । निषादगान्धारयोरल्पत्वम्। निषादोऽत्र काकली। पूर्ण-
स्वरश्चायम् । पथि ग्रीष्मे श्रान्तेष्वरण्येषु चास्य विनियोगः ।
वीरादिरसः । षड्जादिमूर्च्छना । आरोही वर्णः । प्रसन्नमध्यो-
ऽलङ्कारः । दक्षिणे कला वार्त्तिके कला चित्रे कला । स्वर-
पदगीते चञ्चत्पुटादितालः ।