बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

चास्य विनियोगः। वीरादिको रसः। षड्जादिमूर्छना। आरोही
वर्णः। प्रसन्नमध्योऽलङ्कारः। दक्षिणे कला वार्त्तिके कला चित्रे
कला। स्वरपदगीते चच्चत्पुटादितालः।
इदानीं गौडानां ग्रामविभागमाह —
गौडपञ्चम(ग ? क): षड्जे गौडकैशिकमध्यमः ॥ ३३७ ॥
गौडकैशिकरागस्तु मध्यमग्रामसंश्रयः।
त्रयो गौडाः समाख्याता रागान् वक्ष्याम्यतः परम्॥
ननु बेसराणां कथं रागशब्दः प्रवर्तते। आ(टो ? तो)
पदेशात्। तथाचाह कश्यपः —
“चतुर्णामपि वर्णानां योगा रागः + शोभना (?)।
स सर्वो दृश्यते येन तेन रागा इति स्मृताः ॥”
दुर्गशक्तिमते रागा एव बेसरा गण्यन्ते। तथाचाह
दुर्गशक्तिः —
“स्वराः सरन्ति यह्वेगात् तस्माद् बेसराकाः स्मृताः।”
दुर्गशक्तिमते बेसरषाडब एव मुख्यः, षाडबत्वेन क्रमायात-
त्वात्। कश्यपमते तु टक्कराग एव मुख्यः, लक्ष्मीप्रीतिकर-
त्वात्। तथधा —
षड्जांशन्याससंयुक्तष्टकरागोऽल्पपञ्चमः।
कार(णा ? णं चा)स्य निर्दिष्टे धैवतीषड्जमध्यमे ॥ ३३९ ॥
अस्यार्थः — टक्करागः षड्जग्रामसम्बन्धः, धैवती-
षड्जमध्यमासमुत्पन्नत्वात्। षड्जोऽस्य ग्रहोऽशश्च न्यासश्च।
निषादपञ्चमयोरत्राल्पत्वम्। निषादगान्धारावत्र काकल्य-
न्तरौ। पूर्णश्चायम्। शुद्धवीरेऽस्य प्रयोगः। वीराद्भुतौ