भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

42 नरसी मेहता
मोह माया व्यापे नाहिंतेने, दृढ वैराग्य जेने मनमां रे
राम नाम शुं ताळी रे लागी, सकल तीरथ तेनां तनमां रे - ४
वण लोभी ने कपट रहित छे, काम क्रोध निवार्या रे
भणे नरसैय्यो तेनुं दरशण करतां कुल एकोत्तर तार्या रे -५
(दुसऱ्यांचे दुःख जो ओळखतो, त्याला वैष्णव म्हणावे दुसऱ्यांच्या दुःखात जो उपकार करतो,
परंतु मनांत त्याचा कधीही अभिमान बाळगत नाही.(१) जो सर्व ठिकाणी सगळ्यांना वंदन
करतो, कोणाचीही निंदा करीत नाही - काया वाचे, मने करून जो निर्मल असतो, त्याची माता
धन्य धन्य आहे (२) जो समदृष्टी आहे आणि ज्याने आसक्तीचा त्याग केला आहे, परस्त्री ज्याला
मातेसमान आहे. असत्य वाणी जो उच्चारित नाही, परद्रव्याला जो शिवत नाही (३) मोह माया
ज्याला नाही, आणि ज्याच्या मनांत दृढ वैराग्य आहे, राम नामात जो तल्लीन आहे, त्याच्या
मनात सर्व तीर्थे आहेत. (४) जो लोभ विरहित आणि कपटरहीत आहे, ज्याने काम क्रोधाचें
निवारण केले आहे, नरसिंह म्हणतात, याचे दर्शन ज्याने घेतले. त्याची ७१ कुळे तरली.
'वैष्णव जनने विषयथी ठळवुं' आणि 'वैष्णव जनने विरोध न कोई शुं' जशी लक्षणात्मक
पदें आणि वैष्णव ते जे स्नेहमार्गी हरि शुं खरो अभिलाख' अशी पण लक्षणात्मक गीते आतां
ज्ञात आहेत. खालील पद काव्यतत्त्वाने भरलेले आढळते -
संतो, अमे रे वेवारिया श्रीरामनामना
वेपारी आने छे बधा गामगामना
हमारुं वसाणुं साधु सरु कोने भावे
अठारे वरण जेने हारवाने आवे-
हमारूं वसाणुं काळ दुकाळे न खुटे
जेने राजा न दंडे, जेने चार न लूटे
लाख विनाना लेखा नही, ने पार विनानी पूंजी
होखी होय तो होरी लीजो कस्तुरी रे सोंधी
राम नाम धन हमारे, वाजे ने गाणें
छप्पन उपर भेर भेरी भुंगक वाजे -
आवरो ने खातावहीमां लक्ष्मीवरनुं नाम
चीतमां चतुरभुज लाखिया, नरंसियानुं काम -
(संत जनहो, आम्ही रामनामाचे व्यापारी, गावगावचे सगळे व्यापारी येत राहातात. आमचा
माल (वसांणु औषधी पाक) साधुना आणि सर्वानाच आवडतो. अठरा वर्णाचे लोक ज्याला
संपवायला येतात, तो आमचा औषधी पाक (माल) कोणत्याही काळी, दुष्काळांतही संपत नाही.