भक्त नरसिंह मेहता: जीवन एवं पद (वैष्णव जन तो तेने कहिये - गुजराती से हिन्दी रूपान्तरण)

20 नरसी मेहता
१ ( हे सावळ्या कृष्णा, सीमा पार कर. माझ्या राजा, गायी
राखणाऱ्या गोपाळा, वेड्या आतां (आसक्तीचें) वेड सोडून दे.
२. (गवळ्याला एवढी ऐट कशाला ? ती मोगऱ्याची माळ देऊन टाक. तुझ्या मनांत काय
खटकते आहे ? माझ्या राजा ज्यासाठी तूं अडून बसला आहेस)
आ) कवी प्रतिभा
अजूनपर्यंतच्या वरील आर्तभक्तीच्या काव्यांत, नरसिंहाची तेवढी आर्तता प्रतीत होत नाही.
त्यांच्यावर आलेल्या संकटात प्रभूने कसे सहाय्य केले हे भौतिक प्रकाराने सांगताना वास्तविक
त्यांनी 'अद्भुतरस' मूर्त करण्याचा प्रयत्न केला. त्या वर्णनांत, नरसिंहाची भव्यकल्पनाशक्ती
चांगलीच गतिमय होते. क्वचित् वेळी, ते स्वतः तिथे हजर आहेत, अशा भूमिकेतून, ते वर्णन
करतात. विवाह काव्याच्या आरंभी शरदपोर्णिमेची रासक्रिडा रुजू करताना ते म्हणतात -
१ शरदपूनम तणो दिवस आव्यो तिहा, रास-गरजादनो वेणू वाह्यो रूकमिणी आदी देई सर्व
टोळे मळी, नरसिह तिहा करताल साह्यो
२ पुरुष पुरुषातन् लीन थयुं माहरुं, सखीरूपे थयो मध्य गावा
देह दशा टळो, माहे रहो मळी, दूती यै मानिनीने मनावा.
३ हाव ने भाव रसभेदना प्राछव्या, अनुभवतां रस बस रे थातां
प्रेमे पितांबर आपियुं श्री हरि, रिझिया कृष्णजी ताळ वानां
(शरद पोर्णिमेचा दिवस आला. रासक्रिडेचे वारे वाहु लागले. रुक्मिणी आदि राण्या
सर्वांमध्ये सामील झाल्या. नरसिंहानी तालावर टाळ्या वाजवल्या. (१) माझे पुरुषत्व तिथे
लीन झाले. सखी रूपाने मी त्यांच्यात गाऊ लागलों. देहाची अवस्था संपली, त्यांच्यात मी
मिसळून गेलो. ही रासक्रीडा सुंदरीला मानवणारी मध्यस्त (दुती) आहे. (२) हाव आणि भाव
निरनिराळ्या रसभेदांचे विश्लेषण करूं लागले. त्या अनुभवानी कृष्ण भगवान् रसभरीत झाले..
आणि मोठ्या प्रेमाने त्यांनी आपला पितांबर दिला. टाळ्यांच्या तालानी कृष्ण भगवान खूष
झाले.
द्वारकेची कल्पना देतांना नरसिंह म्हणतात-
रवि-शशी ज्योति तिहां नथी रे कोई भासती
माणि तणि ज्योति उद्द्योत भासे
दधि-सुपत अर्क ते कोण तिहां बापडा ?
कोटि रवि नखमणी सिंहा प्रकाशे
(तिथे सूर्यचंद्राची प्रभा भासतच नाही. रत्नांचा प्रकाश वीजेच्या लखलखाटासारखा असतो.