आत्मतत्त्वविवेक / बौद्धधिक्कार (उदयनाचार्य - महामहोपाध्याय पं. केदारनाथ त्रिपाठी सविस्तार हिन्दी व्याख्या सहित)
Atmatattvaviveka of Udayanacharya
आचार्य उदयन (व्याख्याकार: पं. केदारनाथ त्रिपाठी) द्वारा
पृष्ठ 186, कुल 530 में से
संदर्भ में पढ़ेंतु द्वितीयेन, तस्य कारणभेदेनैवोपपत्तेः, श्रुत्यनुमितिस्मृतिवत् ।
यथा च विषयभेदेऽपि कारणाभेदादेकापरोक्षजातीयमिन्द्रियजं
ज्ञानं तथा विषयाभेदेऽपि कारणभेदादेव परोक्षापरोक्षजातीय-
मिन्द्रियलिङ्गज्ञानं भवत् केन वार्यते । वारणे वा कार्य-
भेदं प्रति कारणभेदोऽप्रयोजकः स्यात्, तथा चाकस्मिकः स
आपद्येत ।
जातिभेदोऽयं न तूपाधिभेद इति किमत्र निष्टङ्कं कारण-
मिति चेन्, अनुभव एव । न हि व्यवसायकाले पारोक्ष्या-
पारोक्ष्यस्मृतित्वानुभूतित्वानि परिस्फुरन्ति, असावग्निमान्
परोक्षत्व और अपरोक्षत्व विषयप्रयुक्त नहीं होता। कारण, ज्ञानगत
धर्म दो प्रकारके होते हैं, विषयसंसर्गित्व और दूसरे प्रत्यक्षत्व अनुमि-
तित्व-परोक्षत्व अपरोक्षत्व आदि जातिविशेष । इनमें विषयसंसर्गके
कारण जहाँ ज्ञानोंमें भेद होता है, जैसे घटज्ञान और पटज्ञानमे, वहाँ
[