अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

८४ अश्ववैद्यके [७ अध्यायः ।
दक्षिणादितुरङ्गस्य१ चासने तु दृढः सदा ।
अश्ववाराः समाख्याताः शेषास्तु भयदायकाः२ ॥ ३५ ॥
ग्रीष्मादिषु न कर्त्तव्यमृतुषु त्रिषु वाहनम् ।
हेमन्तादिषु कर्त्तव्यं सादिभिः शास्त्रवेदिभिः ॥ ३६ ॥
प्रतिपत्सु त्रयोदश्यां पञ्चम्यां३ वा सिते दले ।
धृतिसिद्धादियोगेषु वासरे चन्द्रसूर्य्ययोः ॥ ३७ ॥
मूलरोहिणिहस्तेषु पुष्ये चैवोत्तरासु च ।
एवंविधे दिने सादी वाहनं वाहयेत् शुभे ॥ ३८ ॥
३५। अश्ववारा अश्वसादिनः ।
३६। ग्रीष्मादिष्विति आदिपदेन वर्षाशरदोर्ग्रहणम् । हेम-
न्तादिषु हिमशिशिरवसन्तेषु । उक्तञ्च अग्निपुराणे, — "हेमन्तः शिशि-
रश्चैव वसन्तश्चाश्ववाहने । ग्रीष्मे शरदि वर्षासु निषिद्धं वाहनं हये"
इति । ग्रीष्मादिषु ऋतुत्रयेषु—इत्यनेन ज्येष्ठात्कार्त्तिकपर्य्यन्तं वाहन-
निषेधः, तस्मान् मार्गशीर्षाद्वैशाखपर्य्यन्तं वाहनविधिश्च सूचितो
भवति द्विमासिकर्त्तुविभागात् ॥
३७-३८। अश्वानां आदिवाहने तिथिनक्षत्रादीन्याह । प्रतिप-
त्स्वित्यादि । सिते दले शुक्लपक्षे । उत्तरास्विति बहुवचनेन उत्तरा-
षाढायां उत्तरफल्गुन्यां उत्तरभाद्रपदे चेति ज्ञेयम् । उक्तञ्चाग्निपुराणे,
१। दक्षिणां दिशि तुरङ्गस्य । गः।
२। शेषाःस्युर्भारदायकाः । गः ।
३। द्वादश्यां वा । गः ।