अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

[ ७४ ]
अथ सप्तमोऽध्यायः ॥
वाहनविधाने
विप्रादितद्वाहनविवरणम् ।
ब्रह्मणाैव यथोद्दिष्टो वाहानां वाहने¹ विधिः ।
सारन्तस्य समुद्धृत्य सर्व्वं तत्कथयाम्यहम् ॥ १ ॥
तुरङ्गवाहकस्यापि दोषस्य च गुणस्य च ।
विशेषन्तु विधानेन तत्सर्व्वं कथयाम्यहम् ॥ २ ॥
१ । अश्वानां दोषगुणविषये नकुलेनैवमुक्तम् । तुरङ्गवाहकस्या-
पीति अपि शब्देन तुरङ्गस्यापि । दोषगुणौ वाहनादिभिश्चासम्भवा-
विति ज्ञेयौ ॥ दोषस्येति अनेन स्थूलत्वमूर्खत्वक्रोधित्वादिकं तथा-
ऽस्थानदण्डपातिलादिकं बोद्धव्यम् ॥ गुणस्य चेत्यनेन समनन्तरमेव
वक्ष्यमाणं हयहृदयाभिज्ञत्वादिकं बोद्धव्यम् ॥ सत्वेन इति सत्वं नाम
अश्वानां नैसर्गिकं तेजो दर्पो वा त्रिविध