अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

चतुर्भिः पञ्चभिश्चैव हीनदन्तः प्रकीर्त्तितः ॥ १४१ ॥
सप्तभिश्चाष्टभिर्दन्तैः ख्यातश्चाधिकदन्तकः ।
अङ्गुष्ठपर्वसङ्काशः छागशृङ्गोपमस्तथा ॥ १४२ ॥
जम्बूवदररूपश्च तथा चामलकोपमः ।
चाम्रास्थिसदृशश्चापि हरीतक्याः फलोपमः ॥ १४३ ॥
दग्धचर्म्मनिभश्चापि वालुसंस्थान एव च ।
कीलः १ कर्णान्तरे यस्य देशान्ते चापि दृश्यते ॥ १४४ ॥
धौरेयः सर्वपापानां शृङ्गी वाहः स कीर्त्तितः ।
एवंविधेन शृङ्गेन शृङ्गी राष्ट्रे न वासयेत् ॥ १४५ ॥
“करालो दन्तुरे तुङ्गे” इत्यमरः । यस्य अधरे नीचे उत्तरा वा ऊर्द्धे
देशे इति यावत् । दन्त एक एवेत्यर्थः । जायते स करालीति
प्रकीर्त्तितः । चतुर्भिः पञ्चभिरित्यनेन षड्‌भिर्न्यूनैरिति अभिप्रेतम् ।
एवं सप्तभिरष्टाभिरित्यनेनापि षड्‌भिरधिकैरिति बोध्यम् । यद्वा
कराली दन्तरोगविशेषः स यस्यास्तीति कराली तदुक्तं,—“शनैः
शनैः प्रकुरुते वायुर्दन्तशममाश्रितः । करालान् विकतान् दन्तान् कराली
न च सिध्यति”—इति ॥
१४२-१४५ । शृङ्गीलक्षणमाह अङ्गुष्ठेत्यादि ॥
१४४ । कीलः शङ्कुवत् चिह्नमित्यर्थः ॥
१४५ । धौरेयः अग्रवर्त्ती प्रधानमित्यर्थः ।
१ । काकः । ख ।