अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

३ अध्यायः ।] अश्ववैद्यकम् । ४५
हरिताः किल जायन्ते वाजिनः पुण्यदर्शनाः ।
ते हिताय नरेन्द्राणां१ जयारोग्यधनप्रदाः ॥ ११८ ॥
रक्तास्यमेहनः शस्तः श्यामकणेश्च यः सितः ।
कपोतसमवर्णस्तु२ यो वाहः शुक्लकेशरः३ ॥ ११९ ॥
शुक्लपादमुखो४ वाजी प्रशस्तः परिकीर्तितः ।
चतुर्णामेव वर्णानां शुक्लता यस्य वाजिनः ॥ १२० ।
मुखे सिततरश्चैव पञ्चभद्रः स उच्यते ।
श्वेतमण्डलचित्रश्च भर्तुः सर्व्वार्थसाधकः ॥ १२१ ॥
पाण्डुरा५ यस्य रेखा स्यात् पृष्ठवंशानुगामिनी ।
श्वेतकृष्णशिरा यस्य६ नैव धन्यः प्रकीर्तितः ॥ १२२ ॥
११८ । श्यामकर्णस्य लक्षणं शुक्रः । “कर्णेश्यामः श्यामकण्र्णः
सर्वतस्त्स्वेकवर्णभाक्” इति ॥
१२० । पञ्चभद्रः पञ्चकल्याणोऽपि कथ्यते नकुलशुक्राभ्याम् ।
तथा च “यस्य पादाः सिताः सर्व्वे तथा वक्त्रञ्च मध्यतः । कल्याण-
पञ्चकः प्रोक्तः सर्व्वकल्याणकृच्च सः॥ मुखे पत्सु सिताः पञ्चकल्याणोऽश्वः
सदामतः” इति ॥
१। यतोहिता नरेन्द्राणां । खः ।
२। कपोतेन च वर्णेन । खः ।
३। शुक्लकेशकः । गः ।
४। शुक्लपाण्डुमुखो वाजी । कः ।
५। पांसुरः । कः ।
६। श्वेतकृष्णाशिरेा यस्य नैव यस्य प्रकाङ्कितः । गः।