अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)
Ashvavaidyaka of Jayadatta Suri with Commentary
जयदत्त सूरि (सम्पादक: उमेशचन्द्र गुप्त कविरत्न) द्वारा
पृष्ठ 508, कुल 522 में से
संदर्भ में पढ़ें६० परिशिष्टे [१५ अध्यायः।
सामान्येन प्रदिष्टोऽयमगदो विषनाशनः।
पृथक् पृथग्विभागेन कर्त्तव्यं साम्यतः परम्¹ ॥ ३॥
त्रिविधं कीर्त्तितं चैव कृत्रिमञ्च ततःपरम्।
त्रिविधं कीर्त्तितं प्राज्ञैर्विषज्ञानविचक्षणैः ॥ ४॥
स्थावरं कन्दजं² प्रोक्तं जङ्गमं सत्वसंस्थितम्³।
कृत्रिमं योगजं प्रोक्तं त्रिविधं विषमुच्यते ॥ ५॥
यदा स्थिरं समश्नन्ति कदाचित्तुरगोत्तमाः।
तदा कार्यं विधानज्ञैरगदस्य प्रयोजनम्॥ ६॥
केशरं पद्मनालञ्च सौपर्णी⁴ बदरीफलम्।
तक्रमिश्रं हये दत्तं सर्व्वथा विषनाशनम्⁵ ॥ ७॥
सौपर्णी सिन्धुवारश्च नागवल्ली जटा तथा।
विषार्त्तं प्राप्य संमिश्रं दुग्धे स्यादायूधी हयः⁶ ॥ ८॥
अश्वगन्धा रुहा एला⁷ घृतमिश्रा प्रयोजिता।
विषनाशं नयत्याशु जङ्गमं हयगात्रतः॥ ६॥
१। कर्त्तव्यः संमतः परः। कः।
२। सङ्गजं। कः।
३। सत्त्वमाश्रितं। कः।
४। सौवर्णी। कः।
५। क्रममिश्रं हये दत्तं विषनाशनकरं परम्। कः।
६। क्षामा युधा हयः। कः।
७। पिष्टा। कः।