अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१६ अध्यायः।] विषविवरणम् । ६१
मूलं चन्दनवृक्षस्य माषचूर्णपरिस्रुतम्।
जङ्गमस्य विषस्याशु प्रकरोति च संक्षयम्¹॥ १० ॥
तक्रं केशरसंयुक्तं विषं सद्यो नवाभ्रकम्।
हयस्य जङ्गमं नाशं विषन्नयति² तत्क्षणात् ॥ ११ ॥
सौपर्णी³ विषकङ्कोली पिष्ट्वा मद्येन भाविता।
जङ्गमं गाचतः कृत्स्नं विषन्नयति तत्क्षणात्⁴ ॥ १२ ॥
एला कङ्कोलिकामूलं सौपर्णीघृतमिश्रितम्।
विषनाशं करोत्याशु नस्यदानेन वाजिनाम् ॥ १३॥
कौसुम्भं केशरं लाक्षा माक्षिका नाकुली तथा⁵।
कृत्रिमस्य विषस्या⁶शु प्रकरोति च संक्षयम् ॥ १४ ॥
चम्पकं⁷ मालतीमूलमुन्मत्तकरसं तथा।
अश्वानां नाशयेत्याशु विषं जङ्गममाश्रितम्⁸ ॥ १५ ॥
इति श्रोनकुलकृतेऽश्वचिकित्सिते विषयोगाध्यायः
षोडशः ॥

---

१। करोति ह्यसंक्षयम् । कः।
२। जङ्गमविषं ध्रुवं नश्यति । कः।
३। सौवर्णी । कः।
४। जङ्गमं गात्रसंमिश्रं विषं नाशयति क्षणात् । कः।
५। साकुला तुला । कः।
६। कान्तामस्य विषस्य । कः।
७। माक्षिकं । कः।
८। आहतम् । कः।