अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२४ परिशिष्टे [१० अध्यायः ।
वाजिनः श्लेष्मरक्ताभ्यां दूषितस्य सदा¹ भवेत् ।
नेत्रान्ते बिन्दुकाकारकण्डूस्तस्य तथोदरे ॥
तदा मृत्युमवाप्नोति षण्मासाभ्यन्तरे ध्रुवम् ॥ १८ ॥
शुंढ्यामृता गोक्षुरकं घनञ्च
श्यामावचाहिंगुयुताच यष्टिः ।
कफप्रणाशाय विनिर्मितोऽयं
पिण्डः प्रसिद्धश्च कफापहश्च ॥ १९ ॥
नोचेदश्नाति शुंढ्याख्यं सैन्धवन्नस्य²मार्गतः ।
वायुरक्तप्रकोपेण पीडितस्तु तुरङ्गमः ।
कुक्षिद्वये ह्य³स्तीव्रं मुहुः श्वासं प्रमुञ्चति ॥ २० ॥
नैकत्र मन्यते⁴ स्थातुं ह्रेषते च निरर्गलम् ।
एवं वातोद्भवं ज्ञाप्यं⁵ रक्तन्देहे हयस्य च ॥ २१ ॥
शोधयित्वाथ सन्द्यान्महाघृतमनल्पकम् ।
ततः शुद्धिंमवाप्नोति परां पुष्टिश्च गच्छति ॥ २२ ॥
उत्साहं कुरुते मार्गे सर्वदोषविवर्जितः ।
वातरक्तप्रकोपेण लोचनान्ते हयस्य च ॥ २३ ॥
यदा स्यातां सिते रक्ते काशः कण्डूस्तथानने ।
तदा तस्य भवेन्मृत्युर्यदि नाश्नाति चामिषम् ॥ २४ ॥
१ । यदा । खः । ४ । रमते । खः ।
२ । तस्य मार्गते । कः । ५ । ज्ञात्वा । खः ।
३ । कुक्षिद्वयग्रहः । खः ।