अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

[ २१ ]
अथाष्टमोऽध्यायः ।
❖
ह्यारोहणम् ।
अथातः संप्रवक्ष्यामि ह्यारोहणमुत्तमम् ।
येन विज्ञानमात्रेण रेवन्तेनापमीयते ॥ १ ॥
चलकिसलयपादः कर्णमध्यैकदृष्टिः
न चलति कटिदेशे आसने संस्थितश्च¹ ।
हयहृदयगतिज्ञः स्थानदण्डावपाती
स खलु तुरगयोक्ता मान्यते² पार्थिवेन्द्रैः ॥ २ ॥
यो³ नित्यं दृढमुष्टिहस्तलघुकः क्रोधानलैर्वर्जितः
सत्यैकस्थिरबुद्धिमध्यमतनुः⁴ शास्त्रस्थतत्त्वज्ञकः⁵ ।
काले दण्डनिपातविश्रमयुतः ताम्बूलवक्त्रान्वितः⁶
त्वेवं⁷ लक्षणसंयुतो हयरुहे राज्याधिपैः पूज्यते ॥ ३॥
ऊरू स्थिरौ⁸ यस्य चलौ च पादौ
चिक्कोन्नतं संहतमासनञ्च⁹ ।
१ । व्यापितोऽपि स्थितो यः । कः ।
२ । पूज्यते । कः ।
३ । दाढ्र्यं मुष्टिगतं करेण लघुता । कः ।
४ । सत्त्वैकस्थिरबुद्धिमध्यमतिः । खः ।
५ । शास्त्रार्थविज्ञांभिकः । कः ।
६ । ताम्बूलपूर्णाननः । कः ।
७ । श्रीमाल्लक्षणयुतो महाहयपरो राजाधिपैः । कः ।
८ । उरः स्थिरं । कः । ६ । संहृतमासनञ्च । कः ।