अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

३ अध्यायः ।] अश्ववैद्यकम् । २७
कक्षयोश्चापि संग्रामे स्वामिनञ्चाशु घातयेत् ।
चिबुकस्य समीपस्थो वामदक्षिणभागतः ॥ ४६ ॥
प्रदेशस्तु हनुर्नाम तत्रावर्त्तो हि दारुणः ।
अधरौष्ठस्य वाधस्ताच्चिबुकं हि प्रसिद्धकम् ॥ ४७ ॥
तस्मिन् पापो भवेद्भर्तुः कर्णयोश्चापि रोमजः ।
कण्ठस्याथ निगालस्य मध्ये गलक उच्यते ॥ ४८ ॥
तत्रावर्त्त स्मृतः १ पापः स्कन्धसन्धिगतश्च यः ।
अधस्ताज्जंघयोश्चैव ग्रन्थिः कूर्च्च इति स्मृतः ॥ ४९ ॥
प्रकारेण त्रयो ग्रीवां समाश्रिताः । त्रयावर्त्तः स वाजीन्द्रो जायते
नृपमन्दिरे” इति ॥
४६ । कचावर्त्तस्याशुभत्वे नकुलः। “एकावर्त्तो भवेद्यस्य कक्षान्ते
वाजिनो यदा। स रणे मृत्युमाप्नोति द्वौ च स्वामिविनाशनौ”
इति ॥ एवं शुक्रोऽपि, यथा,—“यस्यावर्त्तौ वक्रगतौ कुक्ष्यन्ते
वाजिनो यदि । स नूनं मृत्युमाप्नोति कुर्याद्वा स्वामिनाशनम्”,
इति ॥
४८ । कर्णसमीपस्थस्य निन्दितत्वमाह शुक्रः । “भ्रमः कर्ण-
समीपे तु शृङ्गी चैकः स निन्दितः” इति ॥
४९ । शुक्रस्तु गलावर्त्तस्य शुभत्वमाह । “गलमध्ये शुभस्त्वेक
सर्वाशुभनिवारणः” इति॥ स्कन्धपार्श्वयोश्चापि शुभत्वे शुक्रः । “स्कन्ध-
१ । स्थितः । खः ।