अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

३१४ अश्ववैद्यके [५८ अध्यायः ।
विदद्भिः क्रियया वैद्यैः सम्यगेवं¹ प्रयुक्तया ॥ १२ ॥
दर्भमोरट²शालीनां तथाच नल³काशयोः ।
मूलान्यादाय सर्व्वेषां क्वाथयेन्मृदुनाग्निना⁴ ॥ १३ ॥
मांसैस्तेन⁵ कषायेण रसं कृत्वा विचक्षणः ।
यवान्नं भोजने दद्यात् सघृतं पित्तशोषिणम् ॥ १४ ॥
वासानिम्बकषायेण रसं कृत्वा विचक्षणः ।
जाङ्गलानां तथा मांसैर्मृगाणामथ पक्षिणाम् ॥ १५ ॥
कुलत्थं सुकृतं तेन⁶ रसकेन समन्वितम् ।
भोजयेन्मधुना युक्तं तैलत्रिकटुकान्वितम्⁷ ॥ १६ ॥
१३ । मोरट इक्षुमूलं। नलकाशयोरित्यत्र पाठान्तरे तृणमूलम् ।
एषां मूलानां मिलित्वा पलं ग्राह्यम् ।
१४ । सघृतमित्यत्र घृतं पलचतुष्टयमितम् ।
१५ । जाङ्गलानामिति मृगविशेषणम् ।
१६ । सुकृतं सुसिद्धं । तेन रसकेनेति पूर्व्वोक्तकषायसिद्धमांसरसे-
नेत्यर्थः । श्लेष्मशोषातुरं भोजयेदित्यन्वयः ।
१ । चैवद्धि । गः ।
२ । दर्भशरेश्चु । गः ।
३ । तृण । गः ।
४ । मृदुना चाग्निना शनैः । गः ।
५ । तेन सर्व्वकषायेण । गः ।
६ । क्वाथयेद्वैद्यः । गः ।
७ । मधुसंयुक्तान् रसान् तिक्तैश्च कटुकान्वितैः । खः ।