अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

खकूलं प्रेक्षते वाजी उत्थानपतनैर्मुहुः ।
कुञ्चितेन च गात्रस्य शूलं स्पष्टं करोत्यलम् ॥ १८ ॥
श्यामजिह्वः समाध्मातो ध्यायेन्निश्चलवालधिः ।
रक्तमूचाततः शूली नच शक्यश्चिकित्सितुम् ॥ १६ ॥
इति श्रीमहासामन्तजयदत्तविरचितेऽश्वशास्त्रे शूल-
चिकित्सिते त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः ।
अथ चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः ।
उदावर्त्तलक्षणचिकित्सितम् ।
पुरीषं वर्त्तितं यस्य कृच्छ्रं निर्याति वा पुनः ।
वेदनार्त्तस्य वाहस्य तस्योदावर्त्तमादिशेत् ॥ १ ॥
१८। खकूलमिति पाठो न सङ्गच्छते । खकूलस्थाने सङ्कुल
मित्येव पाठोऽनुमीयते ।
१६। श्यामजिह्वासमाध्मात इत्यत्र श्यामजिह्वः समाध्मात इति
पाठः साधुर्लक्ष्यते । समाध्मात उदराध्मानविशिष्ट इत्यर्थः ।
१। वर्त्तितं प्रवर्त्तितमपीत्यर्थः । पुरीषमित्यादिः श्लोकः ख-पुस्तके
नास्ति ।
34