अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१६ अध्यायः।] पादरोगविवरणम्। २४६
तत्र रोगेषु सर्व्वेषु अयमेव क्रियाक्रमः।
कर्त्तव्यः सर्व्वदा वैद्यैः शास्त्रमार्गानुसारिभिः ॥ ३० ॥
छिन्द्याद्व्रणं ग्रन्थिपुरं रोमान्तादिव्यवस्थितम्।
प्रयच्छेद्विशुद्धन्तु औषधैर्वा विदारयेत् ॥ ३१ ॥
स्नुह्यर्ककरवीराणां चिञ्चकस्य तथैव च।
मूलान्युद्धृत्य सर्व्वेषां गवां मूत्रेण पेषयेत् ॥ ३२ ॥
एतेन लेपयेदुष्णं व्रणं वाहस्य बुद्धिमान्।
परिशुद्धन्तु विज्ञाय रोपणेयैरुपक्रमेत् ॥ ३३ ॥
दन्तीचिञ्चकमूलन्तु स्नुह्यर्कपयसा सह।
भल्लातकास्थिकाशीषं लेपच्छिद्योच्छलिलामपि ॥ ३४ ॥
एवं यदि सुखी न स्यादग्निकर्म्म ततःपरम्।
दग्ध्वा तं पूर्व्ववद्दाहं गुग्गुलं पाययेद्भिषक् ॥ ३५ ॥
त्रिफलाक्वाथयुक्तस्तु सर्व्वेषां पादरोगिणाम्।
३०। तत्रेति खुरतले।
३३। रोपणेयैः रोपणाय हितैरौषधैरिति शेषः।
३४। रोपणौषधान्याह। दन्तीत्यादि। अर्कः (आकन्द)।
भल्लातकास्थि (भेलारमुटि)। स्नुही (सिजु)। काशीषं (हिराकस)।
अयं पाठो ग-पुस्तके नास्ति। अस्य चतुर्थपादो न लगति।
३५। अग्निकर्म्म चतुर्दशाध्यायोक्तमित्यर्थः।
32