अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

· १० अध्यायः ।] नेत्ररोगविवरणम् । २०६
तच्चिकित्सा ।
पातयित्वा हयं १ भूमौ कृत्वा चैव सुयन्त्रितम् ।
वर्त्मनी वेधयेत् सूच्या सूत्रे नेत्रं प्रसारयेत् ॥ ७० ॥
कर्पटेनाश्रुवेगन्तु शुष्केनैवापकर्षयेत् ।
स्थापयेद्वाजिनं तन्तु प्रत्यादित्यं विचक्षणः ॥ ७१ ॥
शस्त्रं सूत्रेण संवेष्ट्य तीक्ष्णमाचन्तु २ कारयेत् ।
कृष्णशुक्लाम्बर ३धरे। वेधयेद्वाजिनेाचने ॥ ७२ ॥
अङ्गुष्ठेन ततेा नेत्रं पीडयित्वा समाहितः ।
मुञ्जकं कर्षयित्वा तु जले क्षिप्रं प्रकाशयेत् ॥ ७३ ॥
मुञ्जमुद्धृत्य नेत्रन्तु गोमूत्रेणाऽवसेचयेत् ।
क्षौद्राज्यं पूरितं कृत्वा श्लथवस्त्रेण वेष्टयेत् ४ ॥ ७४ ॥
वहिःप्रलेपं कुर्व्वीत पञ्चवल्कलकेन तु ।
कल्केन घृतयुक्तेन त्र्यहात्पट्टं विमोक्षयेत् ५ ॥ ७५ ॥
७१ । कर्पटेन वस्त्रकेन । प्रत्यादित्यमादित्याभिमुखम् ।
७२ । शस्त्रं उत्पलपत्रं व्रीहिपत्रं वा सूत्रेण संवेष्ट्य तीक्ष्णमात्रं
धारामात्रावशिष्टं कारयेदित्यर्थः ॥
७३ । मुञ्जनिष्काशनन्तरं औषधमाह क्षौद्रेत्यादि ।
१ । ततः । गः । ४ । विशोधयेत् । खः ।
२ । नित्यमात्रम् । गः । ५ । त्र्यहादूर्द्धं प्रमोचयेत् । खः ।
३ । कृष्णशुक्लान्तरे चैव । गः ।
27