अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२०८ अश्ववैद्यके [३० अध्यायः ॥
वर्त्तिं कृत्वा ततश्चैव शोधयेत्तां विनातपम्¹ ।
ततस्तां सलिलैः पिष्ट्वा अञ्जयेत् पटलं भिषक् ॥६४॥
चिफलां सघताञ्चैव रक्तपित्तसमुद्भवे ।
पटले पाययेदश्वं² विकाले चैव बुद्धिमान् ॥ ६५ ॥
वर्त्मजं मांसकीलञ्च पिडकञ्चैव शस्त्रकैः³ ।
उत्कृत्य⁴ खोभ्रचूर्णेन अञ्जयेत् सैन्धवेन च ॥ ६६ ॥
मुञ्जजालचिकित्सा ।
एकेन मुञ्जमाख्यातं⁵ बहुभिर्मुञ्जजालकम्⁶ ।
क्रिमिभिः पटलान्तःस्थैर्विन्द्या°न्नेत्ररुजादयम् ॥ ६७ ॥
प्रथमं तैलवर्णाभं द्वितीयं स्फटिकप्रभम् ।
रक्ताभञ्च तृतीयञ्च चतुर्थं तैलमुच्यते ॥ ६८ ॥
प्रथमं पटलं साध्यं द्वितीयञ्च तथा भवेत् ।
तृतीयं कृच्छ्रसाध्यं स्याच्चतुर्थं नैव सिध्यति ॥ ६९ ॥
६५। अत्र त्रिफलायाः पलं घृतस्य च तथा एकच पायये-
दित्यर्थः ।
१ । दिनात्यये । खः ।
२ । दापयेत् । ग० । ५ । मुञ्जिकाख्या तु । खः ।
३ । शास्त्रतः । खः । ६ । मुञ्जकाजकम् । खः ।
४ । प्रोञ्छयेत् । खः । ७ । विद्यात् । ग० ।