अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

२०४ अश्ववैद्यके [३० अध्यायः।
कटुतैलं कषायेण पाचितं चाम्बुनैव तु ।
विडङ्गकल्कसंयुक्तं नस्यार्थे च प्रकीर्त्तितम् ॥ ४० ॥
गैरिकं शृङ्गवेरञ्च अञ्जनं वृहतीफलम् ।
मरिचं पिप्पलीचैव विडङ्गं सैन्धवन्तथा ॥ ४१ ॥
एतानि समभागानि सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ।
संस्थाप्य भाजने ताम्रे गवां मूत्रेण भावयेत् ॥ ४२ ॥
बहुशो भावयित्वा तु पुनः श्लक्ष्णं प्रपेषयेत् ।
चूर्णाञ्जनमिदं श्रेष्ठं नेत्ररोगे कफात्मके ॥ ४३ ॥
रक्ताक्षिरोगलक्षणानि ।
रक्ताभिष्यन्दिनेोऽश्वस्य नेत्रं भवति लोहितम् ।
सर्व्वं त्रिभागमद्धं वा स्रावरुग्दाहपीडितम् ॥ ४४ ॥
रक्तस्रावोऽथवा यस्य वाजिनो१ लोचनाद्भवेत् ।
रक्तस्रावाभिधानन्तु नेत्ररोगं समादिशेत् ॥ ४५ ॥
४० । कषायेणेति पूर्व्वोक्तपिप्पल्यादिकषायेण । अत्र विडङ्ग-
कल्कस्य स्नेहपादिको देयः ।
४१ । अञ्जनं सौवीराञ्जनं रसाञ्जनं वा ।
४४। श्रवमुद्ग्राहपीडितमिति न साधुः ॥
१। अद्य वाद्यस्य भ्राजिनः । गः ।