अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१४ अध्यायः ।] शस्त्रविधानविवरणम् । १५५
तुरङ्गाङ्गे ततो दण्डं विद्धानुपरि धारयेत् ।
द्रुताया वह्नितापेन वर्त्त्याश्छिद्रान्तरे गतैः ॥ १८ ॥
विन्दुभिर्दाहयेदश्वं सुवङ्गं पतितं क्षितौ ।
पश्चात्-कायसमुत्थेन वायुनैवं विमुच्यते ॥ १९ ॥
दाहलक्षणम्।
विल्व१मध्यसवर्णन्तु पक्वतालनिभं तथा ।
सम्यग्दग्धं विजानीयाद् विपरीतं विवर्जयेत् ॥ २० ॥
शस्त्रविधानम् ।
अर्द्धाङ्गुलन्तु विस्तीर्णं कुर्याच्छस्त्रं षडङ्गुलम्२ ।
नाम्ना ब्रोहिमुखं सम्यक् तथा चोत्पलपत्रकम् ॥ २१ ॥
त्र्यङ्गुलं वृद्धिपत्रञ्च क्षुराकारं प्रकीर्त्तितम् ।
पक्वशोथादिषु प्राज्ञः पाटनं तेन कारयेत् ॥ २२ ॥
शस्त्रेणोत्पलपत्रेण ब्रीहिपत्रेण वा भिषक् ।
शिरावेधविधिं सम्यग् दृष्टकर्मा प्रयोजयेत् ॥ २३ ॥
इति श्रीमन्महासामन्तजयदत्तकृतेऽश्वशास्त्रे क्षाराग्नि-
शस्त्रविधाने चतुर्दशोऽध्यायः ।
२१ । ब्रीहिमुखं ब्रीहिमुखसदृशत्वात् । उत्पलपत्रमपि उत्पल-
दलाकारत्वात् । तथा वृद्धिपत्रं नाम चुरसदृशं । एतानि सुश्रुतोक्त-
विंशतिविधशस्त्राणामन्यतमानि । तेषु केन किं साधनीयमित्याह ।
ब्रीहिमुखं व्यधने वृद्धिपत्रमुत्पलपत्रञ्च छेदने भेदने च व्यवह्रियते ॥
१ । चित्त । खः । २ । षड़ायतम् । खः ।