अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१३ अध्यायः ।] सर्व्वर्त्तुपोषणविधिः । १५१
व्योषजीरकसिन्धूत्थविड्सौवर्चलानलैः ।
हरिद्राद्वयपूतीकवोज१शिग्रुकुठेरकैः ॥ ८८ ॥
गोमूत्रपिष्टैः पिण्डन्तु२ प्रातर्वाजिषु दापयेत् ।
मन्दाग्निदीपनं श्रेष्ठं वलतेजोविवर्द्धनम् ॥ ८९ ॥
अथवा सुरया साद्धं प्रतिपानेषु३ योजितः ।
कायाग्निदीपनश्चाशु४ पिण्डोऽयं मुनिभाषितः ॥ ९० ॥
सर्व्वदैव तुरङ्गाणां हितमेतत् प्रकीर्त्तितम् ।
कण्डूयनं सुखं चाग्र्यं५ तेषां प्रोक्तं मनीषिभिः ॥ ९१ ॥
संग्रामादिषु कालेषु तं स्मरन्ति हयोत्तमाः६ ।
तस्मात् कार्य्यं७ प्रयत्नेन तेषां कण्डूयनं८ बुधैः ॥ ९२ ॥
इति श्रीमहासामन्तजयदत्तकृतेऽश्वशास्त्रे सर्व्वर्त्तू-
पचारे त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥
वायुवर्ज्जञ्च वाहस्य जेच्छपीतस्य वर्जितम्” इति वचनाद् एतत् सर्वं
निषिद्धम्॥
८८-९२। व्योषादीनां मिलित्वा पादहीनं पलं ग्राह्यं । सिन्धूत्थं
सैन्धवं। विडं कृष्णलवणं। अनलश्चित्रकमूलं। हरिद्राद्वयं हरिद्रा
दारुहरिद्रा च। पूतीकः (नाटाकरञ्ज) । शिग्रुः शोभाञ्जनत्वक्।
कुठेरकः श्वेततुलसी (वावइतुलसी) ।
१ । भार्ङ्गी । खः ॥ ५ । चाङ्गे । ङः ॥
२ । पिण्डोन्तु । खः ॥ ६ । हृष्टा यतः । खः ॥
३ । प्रतिपानेन । गः ॥ ७ । कार्ये । गः ॥
४ । कायाग्निदीपनोयञ्च । गः ॥ ८ । कण्डूयते । गः ॥