अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१४८ अश्ववैद्यके [१३ अध्यायः ।
वसन्तपोषणविधिः ।
वसन्ते वाहयेदश्वान् भोजनं नैव दापयेत् ।
खादने भक्षितास्तेषां संस्कृताः केवला यवाः ॥ ७५ ॥
त्र्यहाद् द्वाहाच्च दातव्यं लवणञ्च सुमाचया१ ।
घासः शुष्को जलं वारमेकं द्वौ वा हितं स्मृतम् ॥ ७६ ॥
व्योषव्योमविडङ्गैश्च सक्षौद्रैः सैन्धवान्वितैः ।
प्रतिपानं हितं दृष्टं वसन्ते मदिरायुतम् ॥ ७७ ॥
हेमन्ते शिशिरे विद्वान् वसन्ते च तुरङ्गमान् ।
आतपे दिवसं सर्व्वं स्थापयेद्वाजिशास्त्रवित् ॥ ७८ ॥
˙देयाः प्रयत्नतः॥ प्राप्तक्षीरा विशेषेण शिशिरे समुपस्थिते। शुष्का
अपि यवा देयाः सर्व्वकालञ्च वाजिनाम्॥ प्राणदास्ते यतो ज्ञेयाः सर्व्व-
व्याधिविनाशनाः। योऽन्योऽशनार्थं वाहनां प्रधानो यव दृष्यते ॥
तदभावे यवान् दद्यान्मकुष्ठान् तैलसंयुतान् । भोजने तुरगेन्द्राणां
परां पुष्टिमभीप्सता ॥ मकुष्ठभोजनादाजी पुष्टिं गच्छति लौकिकीं ॥
अप्राप्तौ तु मुकुष्ठानां मुद्गा देया विवेकिभिः । सतैलास्तेऽपि
कुर्व्वन्ति पुष्टिं बलविवर्द्धिनीम् ॥ अन्नाभावे प्रदातव्यं घृतं वा यदि
वा पयः। शस्यं वा मांसमेवाथ पुष्ट्यर्थं वाजिनां सदा ॥ शस्याभावे तु
शुष्कं वा यवसं यस्य वाजिनः” इत्यादि । “भक्षिताः” खाने भर्जिता
इति युक्तम् ॥
१ । वसुमाचया। ख ॥