अश्ववैद्यकम् (जयदत्त सूरि - विस्तृत अश्व-रोग निदान एवं शल्य-चिकित्सा महाग्रन्थ)

१३ अध्यायः।] हेमन्तपोषणविवरणम्। १७१
तुल्यांशान् दापयेदेतान्¹ सीधुना मधुसंयुतान् ।
कल्कं कृत्वा तुरङ्गाय स्राविताय विचक्षणः ॥ ५१ ॥
पञ्चतिक्तकषायेण² द्वितीयञ्च प्रदापयेत् ।
पिप्पलीचायमाणाभ्यां प्रतिपानं सगोक्षुरम् ॥ ५२ ॥
हेमन्ते अश्वपोषणविधानम् ।
सुखेन³ वस्तिना चैव स्नेहं दद्याद्धिमागमे ।
विद्धा तालुशिरां प्राज्ञः प्रतिपानञ्च वाजिनाम्⁴ ॥ ५३॥
यथर्त्तुं प्रतिपानेन⁵ ततो माषान् प्रदापयेत् ।
पुष्पितान् रोगनिर्मुक्तान् कृमिभिश्चाप्यभक्षितान्॥५४
पुष्पिता रक्तजनना फलिता मांसवर्द्धनाः ।
माषा भवन्ति दोषाय विना पुष्पैः फलैस्तथा ॥ ५५ ॥
५०-५१ । एषां द्रव्याणां प्रत्येकं पञ्चिकान् भागान् गृहीत्वा
कल्कीकृत्य च प्रस्थपरिमितसीधुना देयम् । चायमाणा (वलालता) ।
५२ । पञ्चतिक्तमिति वासापटोलभूनिम्बगुडूचीकण्टकारिकाः ।
चायमाणा वलालता ।
५५ । हिमागमे सपुष्पफलमाषयवसं पथ्य आहारः । नकुलेन
आहारस्य एवमेव व्यवस्था कृता ।
१ । तुल्यांशंदापयेदेमां मांसानां । गः ।
२ । पञ्चतिक्तकषायाणां । गः ।
३ । सुखेन । गः । ४ । वाजिनम् । खः ।
५ । यथार्थप्रतिमानेन । खः ।